Khi nhiệt độ cơ thể tăng trên 37,50C (có khi lên đến trên 400C) thì được gọi là sốt. Sốt làm người bệnh rất khó chịu, nếu không tìm ra được nguyên nhân để điều trị thì rất nguy hiểm.

Sốt và phản ứng cơ thể

Sốt là một phản ứng của cơ thể đối với các tác nhân gây bệnh. Bình thường nhiệt độ của cơ thể là 37độ C, trung bình thân nhiệt tăng lên 1 độ C thì nhịp tim tăng từ 10-15 nhịp/1 phút. Phải lấy nhiệt độ (sau 1-3 giờ và nhiều lần trong ngày) để theo dõi mức độ sốt và quy luật các cơn sốt.

Sốt cao trên 39-40 độ C có nguy cơ gây co giật, nhất là trẻ em, lúc đó cần phải dùng thuốc hạ sốt hoặc chườm lạnh để hạ nhiệt độ xuống trước khi tìm nguyên nhân. Nếu không tìm cách hạ nhiệt ngay, bệnh nhân có thể bị co giật và tử vong.

Sốt là một biểu hiện của nhiều bệnh, đa số là do nhiễm khuẩn, nhưng cũng có trường hợp không do nhiễm khuẩn. Người ta chia sốt ra 2 thể là sốt ít ngày và sốt kéo dài. Một số nguyên nhân gây sốt hay gặp.

Sốt mới được vài ngày

Có triệu chứng gợi ý ở các cơ quan

Nguyên nhân ở vùng miệng, họng: Thường gặp ở trẻ em mọc răng sữa, người lớn mọc răng khôn; viêm họng, viêm amiđan, đau lợi, đau họng, nuốt khó và đau, đôi khi ho. Khám thấy lợi, họng, amiđan sưng, đỏ, có khi có mủ hoặc giả mạc. Cần chụp răng, khám họng.

Nhiễm khuẩn ở bộ máy hô hấp: Viêm khí phế quản, viêm phổi, viêm màng phổi, apxe phổi, thường có biểu hiện sốt, ho khạc đờm hay máu, đau ngực, khó thở. Cần chụp X quang lồng ngực, xét nghiệm đờm, máu.

Nhiễm khuẩn hệ thống thận-tiết niệu: Viêm bàng quang, viêm mủ bể thận, viêm cầu thận cấp. Người bệnh có biểu hiện tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu ít, nước tiểu đục hay hồng, có phù, đau vùng thắt lưng. Cần xét nghiệm nước tiểu, xét nghiệm máu, kiểm tra chức năng thận, siêu âm, chụp X-quang vùng thận-tiết niệu.

Nhiễm khuẩn ở gan mật: Viêm đường mật, áp-xe gan, viêm gan do virus. Thường kèm theo sốt, vàng da, vàng mắt, đau vùng gan.

Viêm khớp, cơ, thấp tim: Tại vùng cơ, khớp, sưng, nóng, đỏ, đau; cầm nắm các đồ vật khó, hạn chế hoặc không đi lại được. cần chụp X-quang khớp, xét nghiệm máu lắng máu, xét nghiệm yếu tố về khớp.

Nhiễm khuẩn não-màng não: Có sốt, nôn, nhức đầu. Có khi co giật, liệt nửa người, hôn mê. Xét nghiệm nước não tủy, máu.

Tắc tia sữa, áp-xe vú: Do nhiễm khuẩn tuyến sữa, biểu hiện vú sưng, đau, nóng, đỏ. Sữa chảy ra màu trong hay vàng.

Sốt có phát ban: Thường do các loại virus. Gặp ở các bệnh sởi, thủy đậu, rubêon. Thường có viêm long đường hô hấp, nên thấy hắt hơi, sổ mũi, ho. Sau khi sốt 3 ngày đến 1 tuần thì phát ban rõ.

Sốt xuất huyết: Sốt cao đột ngột liên tục từ 2 đến 7 ngày. Sau đó có biểu hiện xuất huyết như: chảy máu mũi, chảy máu chân răng, kinh nguyệt kéo dài, có những chấm hoặc mảng xuất huyết ở dưới da, đôi khi có xuất huyết nội tạng. Xét nghiệm máu bạch cầu hạ.

Cúm: Sốt, hắt hơi, sổ mũi, nhức đầu, đau mình mẩy. Thường có dịch.

Sốt kéo dài - sốt trên 10 ngày

Sốt liên tục

Thương hàn: Sốt kéo dài, liên tục, kèm theo li bì, hoảng hốt, mê sảng, môi khô, lưỡi trắng, phân lỏng. Đau bụng vùng hố chậu phải. Đặc biệt nhiệt độ tăng nhưng mạch không tăng tương ứng. Cần làm phản ứng Widal, cấy máu, phân tìm vi khuẩn.

Lao: Lao xương, lao phổi, lao hạch… Sốt dai dẳng (37,5-38 độC). Thường sốt về chiều, kém ăn, sút cân. Nếu lao phổi thường ho, khạc đờm kéo dài, có thể ho ra máu.

Viêm nội tâm mạc bán cấp loét sùi: Trên người có bệnh tim, sốt dai dẳng, lách to, tiểu ra máu, ngón tay dùi trống. Cần cấy máu, siêu âm tim.

Bệnh leptospira: Khởi phát đột ngột, sốt cao kéo dài. Có dấu hiệu kiệt nước, da vàng đỏ, tổn thương về gan, thận, dấu hiệu thần kinh như mê sảng, hoảng hốt, đau các bắp cơ.

Sốt có chu kỳ

Sốt rét: Thường gặp ở vùng núi cao, đôi khi ở vùng đồng bằng. Biểu hiện ban đầu là cơn rét run, sau đó sốt nóng 40-410C, kết thúc cơn sốt là vã mồ hôi. Hết sốt, người bệnh trở lại bình thường… Hôm sau lại lên cơn sốt và thường xảy ra đúng vào giờ hôm trước.

Sốt hồi quy: Sốt cao liên tục trong vòng 1 tuần sau đó hết sốt vài ngày, rồi lại sốt cơn tiếp theo. Toàn thân mệt nhọc, bơ phờ. Gan, lách to, đau. Xét nghiệm máu tìm thấy xoắn khuẩn hồi qui.

Sốt dao động

Nung mủ sâu: Ở các cơ quan như áp-xe gan, mủ bể thận, áp xe não, nhiễm khuẩn huyết và sốt kéo dài ở người nhiễm HIV…

Các nhiễm khuẩn ngoại khoa: Gồm các bệnh viêm nhiễm trước và sau mổ ở các vết thương; viêm da, cơ, hậu bối, bỏng nhiễm khuẩn, viêm ruột thừa, viêm phúc mạc, nhiễm khuẩn đường mật, viêm xương…

Ngoài ra còn loại sốt không do nhiễm khuẩn: Do cơ thể phản ứng lại các tác nhân gây bệnh. Như say nóng, say nắng; sau tiêm chủng vacxin; sốt tiêu máu sau truyền máu. Sốt do tiêu hủy tổ chức: sau chảy máu, sau gãy xương. Do rối loạn nội tiết: Cơn cường giáp. Sốt do tăng sinh tổ chức trong ung thư và bệnh về máu.

Trong thực tế thì không phải bệnh nào cũng đầy đủ các triệu chứng của nó, mà có thể bị che lấp bởi dấu hiệu của các bệnh khác kèm theo. Cho nên khi bị sốt, ta cần đến cơ sở khám chữa bệnh để được khai thác các triệu chứng và khám xét một cách toàn diện, được theo dõi và kịp thời xử trí đúng đắn.

Ngày nay, với các trang thiết bị hiện đại, việc tìm nguyên nhân sốt có nhiều thuận lợi, nhiều người bệnh được cứu chữa khỏi. Tuy nhiên, đôi khi vẫn gặp những trường hợp sốt không rõ nguyên nhân, việc chẩn trị cần phải có các thầy thuốc giàu kinh nghiệm lâm sàng thì người bệnh mới có thể qua khỏi được.

TS. ĐÀO KỲ HƯNG (Sức khoẻ Đời sống)

Các nốt đậu có thể mọc cả trên đầu.

Tuy ít gây chết người nhưng căn bệnh này rất dễ dẫn đến những biến chứng nguy hiểm như bội nhiễm, viêm phổi, sinh con dị tật hoặc tử vong... Bệnh thường phát triển mạnh từ tháng 1 đến tháng 5 hằng năm.

Tiến sĩ Nguyễn Thu Yến, khoa Dịch tễ, Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, cho phóng viên TS biết: Bệnh thủy đậu đang có xu hướng tăng trong mấy năm gần đây. Chỉ trong 2 tháng đầu năm nay, cả nước đã có 1.460 người mắc thủy đậu, gần gấp đôi cùng kỳ năm ngoái (810 ca). Riêng Hà Nội đã có 61 người mắc. Tỷ lệ mắc thủy đậu ở Hà Nội cao gấp 4,5 lần so với tỷ lệ trung bình của cả nước.

Bệnh thủy đậu do virus gây ra, rất dễ lây (qua đường hô hấp và tiếp xúc) và có khả năng lan thành dịch. Thủy đậu gây miễn dịch vĩnh viễn. Tuy nhiên, những người bị suy yếu hệ miễn dịch có thể nhiễm bệnh lần 2 (thường là nhẹ).

Diễn tiến bệnh

- Thời kỳ ủ bệnh: Trung bình 13-17 ngày. Bệnh nhân không có biểu hiện lâm sàng.

- Thời kỳ khởi phát: Kéo dài 24-48 giờ. Bệnh nhân sốt nhẹ, ớn lạnh, chán ăn, mệt mỏi. Một số bệnh nhân có những nốt hồng ban nổi trên da. Đây là tiền thân của những nốt đậu, xuất hiện khoảng 24 giờ trước khi trở thành bóng nước.

- Thời kỳ toàn phát: Bệnh nhân có thể sốt nhẹ hoặc không sốt. Trên da nổi các bóng nước hình tròn hoặc hình giọt nước trên viền da hồng, bắt đầu từ thân, sau lan sang chân tay, mặt. Bóng nước cũng có thể mọc ở niêm mạc miệng, đường tiêu hóa, hô hấp… gây ra các triệu chứng nuốt đau, có dấu hiệu loét đường tiêu hóa, khó thở, tiểu rát. Ở một số trẻ, bóng nước còn mọc ở mí mắt hoặc kết mạc. Bóng nước càng nhiều chứng tỏ bệnh càng nặng.

- Thời kỳ hồi phục: Các bóng nước đóng mày, xảy ra 1 tuần sau khi bóng nước xuất hiện.

Ở người có hệ thống miễn dịch bị suy yếu hoặc tổn thương, đặc biệt là bệnh nhân ung thư hệ bạch huyết, thời gian hồi phục dài gấp ba lần so với người bình thường. Tỷ lệ tử vong ở họ là 15%.

Các biến chứng

- Bội nhiễm: Đây là biến chứng thường gặp nhất, biểu hiện chủ yếu là nhiễm trùng da (do nốt đậu bị vỡ, hoặc do da bị trầy xước khi gãi). Tình trạng bội nhiễm cũng có thể gây viêm mô tế bào, viêm hạch ngoại biên, áp xe dưới da.

- Viêm phổi: Thường gặp ở người lớn và người suy giảm miễn dịch. Bệnh nhân sốt cao, thở nhanh, khó thở, tím tái, đau ngực và ho ra máu. Nếu đang có mang từ tháng thứ tư trở lên, bệnh nhân có nhiều nguy cơ tử vong.

- Sinh con dị tật hoặc tử vong: Nếu người mẹ mắc thủy đậu trong 3 tháng cuối thai kỳ, đứa trẻ sinh ra có thể bị sẹo da, teo cơ, bất thường ở mắt, co giật, chậm phát triển, tâm thần… Nếu mẹ bị thủy đậu 5 ngày trước khi sinh, tỷ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh là 30%. Ở những trẻ sống sót, các cơ quan nội tạng thường bị tổn thương, đặc biệt ở phổi.

Phòng ngừa

Người mắc thủy đậu có thể truyền bệnh cho người khác từ 24 giờ trước khi phát ban cho đến khi những nốt đậu đóng mày (trung bình 7-8 ngày). Vì vậy, ngay khi phát hiện bệnh, cần cách ly bệnh nhân, tránh tiếp xúc với họ cho đến khi khỏi hẳn.

Ngoài ra, để phòng bệnh, mọi người nên tiêm phòng. Tiến sĩ Thu Yến cho biết, loại vacxin phòng thủy đậu phổ biến hiện nay là Varilrix của Mỹ, giá 300.000 đồng/liều. Trẻ 1-12 tuổi tiêm một liều; người 13 tuổi trở lên tiêm 2 liều (cách nhau 6-10 tuần).

Điều trị

Mục đích chủ yếu là giảm nguy cơ gây biến chứng. Bệnh nhân cần:

- Dùng thuốc chống ngứa (tại chỗ hoặc toàn thân), nếu cần có thể uống thuốc an thần.

- Tắm bằng dung dịch sát trùng, cắt ngắn móng tay, mặc áo quần kín (để tránh nhiễm trùng và chống ngứa).

- Có thể dùng các thuốc giảm đau, hạ sốt. Nhất thiết không không dùng aspirin cho trẻ em vì thuốc này có thể gây hội chứng Reye, với các biểu hiện bồn chồn, lo âu, kích thích, hôn mê, co giật do phù não.

Nếu mong muốn dùng các loại thuốc chống virus thủy đậu, bệnh nhân cần theo chỉ định của bác sĩ.

Thanh Nhàn

Nhiều bà mẹ lúng túng không biết chăm sóc như thế nào khi bé yêu bị thủy đậu. Bác sĩ Nguyễn Văn Lộc, Phó GĐ BV Nhi TƯ cảnh báo: “Thủy đậu vốn là bệnh lành tính nhưng nếu không biết chăm sóc đúng cách, bệnh sẽ lâu lành và để lại nhiều di chứng, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng”.

Dưới đây là những lời khuyên để chăm sóc tốt nhất cho bé khi bị thuỷ đậu:

Giữ vệ sinh sạch sẽ

Khi bị thuỷ đậu, nhiễm trùng là biến chứng thường gặp nhất, biểu hiện chủ yếu là nhiễm trùng da. Khi lên những nốt đỏ, trẻ hay bị ngứa thường gãi làm nốt đậu bị vỡ, trầy xước da khiến vi trùng bên ngoài dễ dàng xâm nhập làm lên mủ và sẽ để lại sẹo lõm. Nặng hơn, vi trùng có thể xâm nhập từ mụn nước vào máu, gây nhiễm trùng huyết, viêm màng não… rất nguy hiểm, có thể khiến người bệnh bị tử vong.

Nhiều người cho rằng khi bé bị thuỷ đậu phải tuyệt đối kiêng nước, kiêng gió nên không tắm, lau rửa cho trẻ là một sai lầm. BS Lộc cho biết, có rất nhiều trường hợp do không giữ vệ sinh sạch sẽ khiến trẻ bị biến chứng nhiễm trùng.

Tốt nhất, phải vệ sinh sạch sẽ cho trẻ bằng cách lấy lá ổi, lá đắng rửa sạch, đun sôi để hơi âm ấm, rồi dùng khăn xô mỏng mềm nhúng nước lau người nhẹ nhàng cho trẻ. Cần lưu ý, khi lau, tắm cho trẻ cần phải rất nhẹ nhàng, tuyệt đối không để nốt đậu bị trợt, chảy nước, vì nếu nước trong nốt đậu chảy đến đâu là mụn đến đấy, chỉ trong vòng 1 – 2 ngày là lên khắp cả người.

Sau khi lau rửa cho trẻ, lại dùng khăn xô khô thấm khô người cho trẻ, rồi mặc cho trẻ quần áo rộng rãi, mềm, thoáng mát. Nếu được điều trị đúng cách và giữ vệ sinh sạch sẽ, chỉ sau 7 - 10 ngày, nốt đậu sẽ xẹp xuống, khô và bong vảy rồi vết thâm sẽ hết sau một thời gian, không để lại sẹo.

Cần cách ly người bệnh

Thuỷ đậu rất dễ lây qua đường hô hấp và lây do tiếp xúc với mụn nước hoặc các dụng cụ sinh hoạt có chứa siêu vi trùng này. mong muốn điều trị nhanh chóng, đầu tiên phải cách ly người bệnh. Dù chỉ xuất hiện vài ba nốt đậu cũng phải cách ly với tất cả các trẻ khác, kể cả người lớn chưa bị bệnh này, nếu không nguy cơ lây lan rất nhanh.

Hơn nữa, thường mỗi người chỉ bị thủy đậu một lần và có miễn dịch dài, nhưng nếu sức đề kháng yếu có thể bị tái phát khi có dịch, vì vậy, dù con bạn đã từng bị thuỷ đậu, cũng nên lưu ý không cho trẻ tiếp xúc với những người đang bị để tránh nguy cơ tái phát.

Cần vệ sinh phòng ốc, giường chiếu, ga đệm sạch sẽ. Cho trẻ nằm trong phòng kín gió nhưng không được ẩm thấp và cần nhớ luôn giữ vệ sinh sạch sẽ cho trẻ, nhắc trẻ không được gãi vỡ nốt đậu.

Điều trị cho trẻ

Trong trường hợp trẻ chỉ bị loét vài nốt mụn, có thể dùng nước ôxy già rửa vết loét rồi dùng bông chấm khô nhưng cần lưu ý, cho bệnh phẩm vào túi nilon bọc kín để tránh lây bệnh cho người khác. Sau đó, bôi thuốc đúng vào giữa nốt đậu (tuy nhiên, có nhiều loại thuốc phù hợp với từng thể bệnh nặng hay nhẹ, do đó, mong muốn cho trẻ uống hay bôi loại thuốc gì cần hỏi ý kiến của bác sĩ chuyên khoa). Trong quá trình điều trị cha mẹ cần theo dõi kỹ, kịp thời đưa trẻ nhập viện ngay khi có biến chứng.

Khi bị vỡ, trợt nhiều nốt đậu, cần đưa ngay trẻ đến bệnh viện để được điều trị. Vì tình trạng vỡ mụn nhiều có thể làm cho trẻ bị mất nước, nhiễm trùng dẫn đến những biến chứng nguy hiểm. Vì trên thực tế, đã có nhiều trẻ bị trầy xước da nhiều đã bị mất nước, phải có chế độ điều trị đặc biệt, rửa hàng ngày, truyền, tiêm thuốc chống nhiễm khuẩn.

Cho bé ăn đầy đủ dinh dưỡng

Trong suốt thời kỳ bị bệnh, cần cho trẻ ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, ăn những đồ dễ tiêu, không nhất thiết phải kiêng khem trừ khi trẻ bị dị ứng với loại thực phẩm nào đó.

Đặc biệt, nên cho trẻ ăn đồ loãng, uống nước canh gà, uống nhiều nước để bù nước do trẻ bị mất nước khi mụn vỡ, trợt.

Phòng bệnh như thế nào?

Để phòng bệnh, tốt nhất nên cho trẻ tiêm vac-xin phòng thuỷ đậu, kể cả trẻ lớn và người lớn mà chưa miễn dịch với thuỷ đậu cũng nên tiêm phòng.

PGS.TS Nguyễn Tiến Dũng, phó trưởng khoa nhi BV Bạch Mai khuyến cáo, các bà mẹ không nên ngày nào cũng dùng gạc, khăn xô đánh tưa lưỡi cho trẻ bởi có thể gây tổn thương niêm mạc lưỡi trẻ.

Niêm mạc miệng, lưỡi của em bé vốn rất mỏng (mỏng hơn cả da bé), nếu dùng gạc trà sát có thể gây tổn thương niêm mạc lưỡi, khiến bé khó chịu, đau, ăn uống khó khăn hơn.

Nhưng cơ bản, việc đánh tưa lưỡi không có nhiều tác dụng làm sạch miệng như nhiều người vẫn nghĩ. Miệng của trẻ em vốn có cơ chế làm sạch tự nhiên, sau khi bú, trẻ tự tiết nước bọt làm sạch miệng. Đặc biệt ở những em bé bú mẹ, miệng lại càng sạch hơn những bé bú sữa ngoài. Với trẻ dùng sữa ngoài nên cho trẻ uống 1, 2 thìa nước cũng có tác dụng làm sạch.

Hơn nữa, việc đánh tưa lưỡi này có thể đưa thêm vi khuẩn vào miệng bé nếu dụng cụ đánh tưa không được sạch sẽ. Khi đó, rõ ràng là lợi bất cập hại.

Đáng nói là đa phần các bà mẹ đều rất chăm chỉ đánh tưa lưỡi cho con mỗi ngày, không chỉ nghĩ có tác dụng làm sạch miệng mà còn phòng được cả tưa cho trẻ. Thực ra không phải vậy. Quan niệm đánh tưa lưỡi để phòng tưa, hoàn toàn sai lầm. Đánh tưa lưỡi không phòng được tưa. Khi nào trẻ có tưa, rất nhiều loại thuốc thích hợp chữa nhanh khỏi, thậm chí chỉ bôi vài lần. Thế nhưng, nhiều người lại quan niệm để khi nào tưa “già” sẽ tự rụng nên không đưa trẻ đi chữa, khiến trẻ rất đau đớn, ăn uống kém.

Tốt nhất, để giữ vệ sinh răng miệng cho trẻ, với trẻ đang còn bú hoàn toàn sữa mẹ trong 6 tháng đầu, không nhất thiết phải dùng nước lọc tráng miệng.

Còn trẻ ăn thêm sữa ngoài, ăn dặm, nên cho trẻ uống 1, 2 thìa nước ấm sau ăn để làm sạch miệng. Còn trẻ lứa tuổi mới mọc răng, cằng phải chăm sóc răng miệng kỹ càng. Răng mới nhú, không nên dùng khăn nhúng nước lau rửa, vì mọi sự tác động vào răng lúc này có thể gây lệch lạch răng. Với trẻ đến tuổi đánh răng, cha mẹ cần hướng dẫn trẻ đánh răng đúng cách, đánh dọc răng, đánh sau bữa ăn.

Tuyệt đối không đánh răng bằng cách kéo ngang bàn chải dọc theo hàm vì vừa không lấy được mảng bám ở các kẽ răng, mà còn gây xước, tổn thương không tốt cho răng mà mắt thường khó nhìn thấy được.

Hồng Hải (ghi)

Tôi có con nhỏ hơn 3 tháng tuổi. Miệng cháu đặc biệt là lưỡi có những mảng trắng phủ kín, người ta bảo là tưa lưỡi. Cháu bú rất khó khăn. Xin hỏi, tưa lưỡi do nguyên nhân gì và cách chữa?
Bùi Thị Minh (Thị xã Hải Dương)

Tưa lưỡi là những màng giả màu trắng ngọc trai ở niêm mạc miệng, đặc biệt là mặt trên của lưỡi. Những màng này bám khá chặt vào niêm mạc, gây vướng víu và đau làm cho trẻ khó nuốt và khó chịu.
Nguyên nhân chính là do một loại vi nấm (thường là Candida albicans) ở niêm mạc âm đạo của người mẹ khi đẻ hoặc có thể do nhiễm nấm ở núm vú (vú mẹ hoặc vú chai), do tay, do đồ chơi hoặc chai đựng sữa, kể cả môi trường sống.

Xử lý: Cần giữ vệ sinh vú mẹ và các vật dụng cho trẻ (rửa sạch, luộc kỹ), giữ tay trẻ sạch sẽ.
Thuốc: Trước đây và cho đến nay mọi người thường mách bảo nhau cách quấn mảnh gạc sạch vào đầu ngón tay trỏ, tẩm vào mật ong để đánh tưa. Đánh tưa đến khi sạch màng giả trẻ rất đau rát vì màng giả bám chặt vào niêm mạc. Đánh xong miệng lưỡi trẻ đỏ ửng, đau rát đến nỗi sợ bú. Nhưng điều quan trọng hơn là trong mật ong thường có độc tố của loại vi khuẩn có tên là clostridium botulium tiết ra, độc tố này độc với thần kinh cơ, gây liệt cơ. Vì vậy không nên dùng mật ong để đánh tưa.

Tốt nhất, cho trẻ uống nystatin là một thuốc kháng nấm chiết xuất từ môi trường nuôi cấy streptomyces noursei, có tác dụng đặc hiệu với nấm Candida albicans, với liều dùng, tùy từng trường hợp, từ 100.000 đơn vị đến 500.000 đơn vị, cứ mỗi 6 giờ/lần uống (loại dịch treo) cho đến khi sạch (khoảng sau 48 giờ).

---
Tìm hiểu về thuốc:

Nystatin

Tên chung quốc tế: Nystatin.

Mã ATC: A07A A02, D01A A01, G01A A01.

Loại thuốc: Thuốc chống nấm.

Dạng thuốc và hàm lượng

Kem dùng ngoài 100000 đơn vị trong 1 gam; thuốc rửa 100000 đơn vị/ml; mỡ dùng ngoài 100000 đơn vị/g; thuốc đặt âm đạo 100000 đơn vị/viên; bột: 100000 đơn vị/g; hỗn dịch 100000 đơn vị/ ml; viên nén 500000 đơn vị.

Mỗi đơn vị nystatin tương đương 0,0002059 mg chế phẩm chuẩn quốc tế lần 2 (1982), trong đó 1 mg chứa 4855 đơn vị.

Dược lý và cơ chế tác dụng

Nystatin là kháng sinh chống nấm được chiết xuất từ dịch nuôi cấy nấm Streptomyces noursei, bột màu vàng, rất ít tan trong nước. Nystatin có tác dụng kìm hãm hoặc diệt nấm tùy thuộc vào nồng độ và độ nhạy cảm của nấm, không tác động đến vi khuẩn chí bình thường trên cơ thể. Nhạy cảm nhất là các nấm men và có tác dụng rất tốt trên Candida albicans.

Cơ chế tác dụng: Do liên kết với sterol của màng tế bào các nấm nhạy cảm nên nystatin làm thay đổi tính thấm của màng nấm. Nystatin dung nạp tốt ngay cả khi điều trị lâu dài và không gây kháng thuốc.

Nystatin có tác dụng chống bội nhiễm Candida albicans đường tiêu hóa trong quá trình điều trị kháng sinh.

Nystatin được hấp thu kém qua đường tiêu hóa, không được hấp thu qua da hay niêm mạc khi dùng tại chỗ, thải trừ chủ yếu qua phân dưới dạng chưa chuyển hóa.

Chỉ định

Dự phòng và điều trị nhiễm nấm Candida ở da và niêm mạc (miệng, đường tiêu hóa, âm đạo).

Chống chỉ định

Tiền sử quá mẫn với nystatin.

Thận trọng

Nếu có phản ứng quá mẫn xảy ra, nên ngừng thuốc ngay và có biện pháp xử lý thích hợp.

Không chỉ định dùng cho nhiễm nấm toàn thân vì thuốc không hấp thu qua đường tiêu hóa.

Thời kỳ mang thai

Không có nguy cơ gì được thông báo.

Thời kỳ cho con bú

Nystatin không bài tiết vào sữa mẹ.

Tác dụng không mong mong muốn (ADR)

Nystatin hầu như không độc và không gây mẫn cảm và dung nạp tốt ở tất cả các lứa tuổi kể cả trẻ nhỏ suy yếu và ngay cả khi dùng kéo dài.

Ở những người bệnh mẫn cảm với candidin, dùng thuốc uống có thể gây biểu hiện dị ứng do tiêu diệt đột ngột nấm Candida và giải phóng nhiều candidin. Khi xảy ra phải ngừng nystatin ngay.

Ít gặp, 1/1000 < ADR < 1/100

Tiêu hóa: Buồn nôn, nôn, ỉa chảy, rối loạn tiêu hóa sau khi uống thuốc, nhất là khi sử dụng liều quá 5 triệu đơn vị một ngày.

Da: Mày đay, ngoại ban.

Hiếm gặp, ADR < 1/1000

Gây kích ứng tại chỗ. Hội chứng Steven - Johnson.

Liều lượng và cách dùng

Nhiễm nấm Candida đường ruột, thực quản: 500.000 hoặc 1.000.000 đơn vị/lần, 3 lần hoặc 4 lần một ngày, uống. Trẻ nhỏ: 100.+6

000 đơn vị hoặc hơn/lần, 4 lần một ngày cho tới 14 ngày khi cần. Nystatin được dùng phối hợp với kháng sinh để ức chế sự phát triển của vi khuẩn đường ruột.

Tổn thương niêm mạc miệng: Dùng viên ngậm hoặc hỗn dịch 100.000 đơn vị/lần, 4 lần một ngày. Ðiều trị phải tiếp tục ít nhất 48 giờ sau khi hết triệu chứng quanh miệng. Nếu sau 14 ngày điều trị, vẫn còn triệu chứng, cần xem lại chẩn đoán.

Nhiễm nấm âm đạo: 100.000 đơn vị đến 200.000 đơn vị một ngày, dùng 14 ngày dạng viên đặt hoặc dạng kem. Có thể dùng viên đặt phối hợp với metronidazol.

Tổn thương ngoài da: Mỡ, gel, kem hoặc bột mịn 100.000 đơn vị/g, bôi 2 - 4 lần một ngày cho tới khi khỏi hẳn.

Tương tác thuốc

Bị mất tác dụng kháng Candida albicans nếu dùng đồng thời riboflavin phosphat.

Khi dùng nystatin theo đường uống, tránh dùng các thuốc làm thay đổi nhu động ruột, các thuốc bao niêm mạc tiêu hóa vì làm cản trở tác dụng của nystatin.

Ðộ ổn định và bảo quản.

Bảo quản ở nhiệt độ phòng, tránh nơi quá 40⁰C. Giữ trong lọ kín và tránh ánh sáng.

Quá liều và xử trí.

Rửa dạ dày, sau đó dùng thuốc tẩy và điều trị hỗ trợ thích hợp.

Thông tin qui chế

Nystatin có trong danh mục thuốc thiết yếu Việt Nam ban hành lần thứ tư năm 1999.

(Nguồn: Dược Thư Quốc Gia Việt Nam 2006)

Khuyến khích trẻ thèm ăn chứ không ép ăn đủ số lượng'

Bố mẹ phải tin vào khả năng ăn uống của trẻ, hãy tạo cho bé cơ hội thèm ăn. Càng ép trẻ ăn càng dễ khiến bé có nguy cơ cao bị suy dinh dưỡng. Đó là lời khuyên của hai chuyên gia Hoàng Trọng Kim và Benny Kerzner trong buổi tư vấn về chứng biếng ăn ở trẻ tại VnExpress.net sáng 14/5.

- Con trai tôi 25 tháng, nặng 12kg. Ở nhà cháu không chịu ăn gì cả và cũng không uống sữa. Chưa bao giờ vợ chồng tôi có thể cho cháu ăn được 3 bữa/ngày. Chúng tôi đã thử thay đổi nhiều món nhưng cũng không có tác dụng. Đói lắm thì cháu chỉ ăn được một bữa món mà cháu thích ví như: bún hoặc phở. Xin hỏi cháu có biếng ăn không? Làm thế nào để khắc phục? Hay tình trạng của cháu là bị áp lực tâm lý khi bị ép ăn ở trường? (Diem Phuong, 32 tuổi, TP HCM)

- Giáo sư - Tiến sĩ Hoàng Trọng Kim: Chị Diễm Phương thân mến, con chị 25 tháng, 12 kg thì không thiếu cân lắm. Tuy nhiên, cháu chỉ ăn những món ưa thích thì có thể xếp vào nhóm kén ăn.

Có rất nhiều nguyên nhân gây biếng ăn ở trẻ, từ tâm lý cho đến bệnh lý. mong muốn biết rõ nguyên nhân, chị phải đưa cháu đi khám bác sĩ chuyên khoa nhi để hỏi bệnh sử, khám, đánh giá về tình trạng dinh dưỡng của cháu, tìm nguyên nhân và điều trị thích hợp.

Ở những trẻ từ 2 đến 3 tuổi như con chị, nguyên nhân tâm lý cũng thường gặp vì trẻ ở lứa tuổi này bắt đầu tiếp xúc với thế giới bên ngoài, có thể ham chơi hơn ham ăn. Do vậy, cha mẹ cần khéo léo trong cách xử trí, áp dụng đúng các nguyên tắc cho trẻ ăn, như: chọn thức ăn thích hợp với lứa tuổi của trẻ, không khí bữa ăn phải vui vẻ, không nên cố ép quá mức...

- Đối với trẻ biếng ăn, có nên ép trẻ ăn hay không? Trẻ 2 tuổi thì một ngày cần ăn tối thiểu bao nhiều kcal? Với trẻ chậm tăng cân, hấp thu kém (2~3 tuổi), có thể giảm cháo, tăng sữa lên cho trẻ không? Chế độ ăn như thế nào là hợp lý với các bé biếng ăn, chậm tăng cân? (Vu Anh Nguyet, 26 tuổi, Hà Nội)

- Giáo sư Benny Kerzner: Trong mọi trường hợp không nên được bắt buộc trẻ em ăn vì điều này xem ra còn nguy hiểm hơn là sự duy dinh dưỡng nữa. Chúng tôi làm nghiên cứu và thấy rằng bắt buộc trẻ thường không có hiệu quả mà còn làm tổn thương tình cảm mẹ con và ảnh hưởng đến sự phát triển trí tuệ của các cháu. Vì vậy, tôi không bao giờ đưa ra con số về thức ăn cần thiết cho cháu vì thường khiến các bà mẹ ngộ nhận là phải bắt cháu ăn đủ số lượng đó. Điều quan trọng là khuyến khích cháu thèm ăn chứ không phải bắt cháu ăn đủ số lượng.

Các bác sĩ cân nhắc trả lời trước nhiều câu hỏi của phụ huynh gửi đến nhờ tư vấn. Ảnh: Đức Quang

- Một số người cho rằng, nhiều trẻ em Việt Nam biếng ăn là do phải trải qua quãng thời gian ăn cháo quá dài, từ 1 tuổi đến 2-3 tuổi, theo ông, nhận định này có đúng không? (Đoàn Loan, 32 tuổi, Hà Nội)

- GS Hoàng Trọng Kim: Nhận định này rất hợp lý, bởi thức ăn phải phù hợp với lứa tuổi của trẻ. Trẻ nhỏ chưa đủ răng phải chọn thức ăn loãng, trẻ lớn đủ răng thì chỉ thích thức ăn cứng để nhai như người lớn. Nếu cho ăn cháo kéo dài, thường xuyên thì trẻ chán ăn, thậm chí có thể tạo ra tâm lý sợ thức ăn loãng.

- Con gái tôi được 17 tháng, cháu được 10kg, đang mọc răng hàm cháu vẫn khoẻ và chơi ngoan. Ba tháng gần đây cháu bỏ ăn cháo và bột và cũng không tăng cân, tôi có cho cháu uống sữa Pedia sure, tôi rất lo lắng liệu sử dụng sữa thay thế như vậy trong thời gian dài có ảnh hưởng tới sức khỏe và sự phát triển của cháu hay không. Làm sao để cháu ăn trở lại? (Nguyen Thanh Son, 31 tuổi, Đà Lạt)

- GS Hoàng Trọng Kim: Việc con anh bỏ thức ăn loãng cũng thường gặp, vì cháu đã có răng hàm, thích nhai những thức ăn đặc hơn cháo, bột. Hiện tại cháu đang dùng Pediasure là hợp lý vì đây là loại thức ăn dạng sữa và một số dưỡng chất khác tương đối đầy đủ, cân đối. Cháu có thể dùng lâu dài, nhưng trẻ từ 3 đến 4 tuổi trở lên thì phải dùng nhiều loại thức ăn đa dạng như người lớn thì mới giúp trẻ phát triển tốt được.

mong muốn cháu ăn trở lại, nên bắt đầu bằng những thức ăn cháu thích rồi dần dần tập cho cháu ăn đa dạng sau.

- Bé nhà tôi gần 1 năm nay không thấy lên cân, 2,5 tuổi nặng 15kg, cao gần 1m. Mỗi ngày bé uống 300ml sữa công thức, 1 hũ yaour, 2 chén cơm, 4 cục pho mai, như vậy có đủ dinh dưỡng so với độ tuổi của bé không? (Nguyễn Thị Thanh Hương, 31 tuổi, Nha Trang)

- GS Hoàng Trọng Kim: Cháu 2,5 tuổi, nặng 15 kg, cao gần 1m là không bị suy dinh dưỡng. Về mặt năng lượng, cháu ăn như vậy là đầy đủ, nhưng cần phải đa dạng hơn, nên thay đổi thực đơn mỗi ngày. Chị nên cho cháu ăn nhiều loại trái cây.

- Con tôi 19 tháng tuổi nhưng cháu hầu như không thích ăn trái cây. Tôi lo rằng cơ thể cháu sẽ không đủ vitamin, vậy có cách nào giúp cho con tôi ăn được trái cây? Cháu ăn nhiều sữa chua có tốt không? (Phan Thi Thanh Thuy, 29 tuổi, Hà Nội)

- GS Benny Kerzner: Có nhiều cách để bổ sung Vitamin cho cháu và rau quả và trái cây là một trong số các cách đó. Thường thì các cháu rất ít ăn loại thực phẩm này nhưng các bà mẹ đừng lo lắng quá mà nên nhìn vào toàn bộ chế độ ăn, nếu có thiếu một hai món thì cũng không sao. Cách khuyến khích cháu ăn được rau quả là hãy để cháu bắt đầu bữa ăn với bụng đói (nên để khoảng thời gian giữa 2 bữa ăn cách nhau 3 giờ). Đối với trẻ nhỏ nên tập cho cháu tiếp xúc với rau quả bằng cách bày lên đĩa nhưng không ép cháu ăn đồng thời mẹ nên ăn làm gương và biểu lộ sự thích thú khi ăn. Sau khoảng 10-15 lần có thể cháu sẽ đề nghị được ăn. Nếu cháu nôn khi ăn món mới, nên ngưng món này. Sữa chua là thức ăn rất tuyệt đối với trẻ.

Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Trọng Kim: "Nguyên tắc cho trẻ ăn là phải tập trung, tránh ép buộc, không kéo dài bữa, không dùng thức ăn làm phần thưởng hay phạt". Ảnh: Đức Quang

- Bé nhà em được 14 tháng tuổi, tuy nhiên bé vẫn ăn bột với thịt, rau xay nhỏ như trẻ mới tập ăn dặm, vì nếu xay to là bé oẹ ra hết và không thể ăn được. Bé cũng không thể ăn được những đồ ăn khác như cháo, mì, bánh...Vì cứ gợn gợn là bé oẹ ra ngay. Mỗi bữa ăn của bé cũng phải mất 30-45 phút. Nhờ bác sĩ tư vấn để bé có thể ăn ngon miệng và ăn đa dạng các loại thức ăn? (Nguyễn Lan Hương, 27 tuổi, Hải Phòng)

- GS Hoàng Trọng Kim: Cháu 14 tháng tuổi chưa có đủ răng nên ăn thức ăn xay nhuyễn là thích hợp. Chị không nên ép cháu ăn những thức ăn quá đặc và cứng, như vậy cháu sẽ nôn ói. Mỗi bữa ăn không nên kéo dài quá 20 phút, dù ăn chưa hết cũng nên ngưng. Chị đừng lo cháu ăn thiếu chất vì cháu sẽ ăn bù vào các bữa kế tiếp. Việc kéo dài bữa ăn không có lợi vì thức ăn sẽ nguội, tanh có thể gây tâm lý sợ ăn cho cháu.

- Con tôi gần 6 tuổi nhưng vẫn biếng ăn, hầu như không thích loại đồ ăn nào, trừ snack. Tôi luôn ép cháu ăn nhưng cháu ăn rất chậm, nếu không cháu đã bị suy dinh dưỡng. Làm thế nào để trị chứng biếng ăn ngay từ khi ăn dặm (lúc đầu mới ăn dặm, cháu ăn rất tốt)? Tôi đã đọc nhiều sách, thay đổi chế độ ăn ... nhưng vẫn là ép cháu ăn, nếu không ép thì thật khó. Mong bác sĩ tư vấn để giúp cho đứa con sau. (Trần Thị Hạnh, 26 tuổi, Hà Nội)

- GS Benny Kerzner: Nguyên tắc cơ bản của việc cho bé ăn là cha mẹ quyết định 3 vấn đề: khi nào ăn, ăn gì, ăn tại đâu? Còn cháu sẽ quyết định là ăn bao nhiêu. Như vậy sai lầm của bà mẹ trong trường hợp này là cho cháu ăn snack (có thể không tốt cho sức khỏe) và để cháu ăn quá lâu. Lời khuyên dành cho bà là hãy cho cháu ăn vào những thời điểm cố định trong ngày (3 bữa ăn + bữa snack). Thời gian ăn từ khoảng 15-40 phút, nếu quá thời gian này mà bé chưa ăn xong thì chị cứ chấm dứt bữa ăn, vì khi cháu đói cháu sẽ ăn bù.

- Thưa giáo sư Hoàng Trọng Kim, con cháu chỉ ăn khi vui chơi chạy nhảy vì tính hiếu động, chưa bao giờ cháu chịu ngồi một chỗ mà ăn hết khẩu phần ăn, vậy làm cách nào để cháu ăn nhiều và ăn hết thưa giáo sư? (Vũ Anh, 34 tuổi, 19/74 Thịnh Hào 1 - Đống Đa - Hà nội)

- GS Hoàng Trọng Kim: Cháu chỉ ăn khi vui chơi chạy nhảy, đúng là cháu hiếu động. Trường hợp này cũng rất thường gặp ở trẻ. Cha mẹ nên khéo léo khi xử trí. Ban đầu, anh có thể nương theo tính hiếu động của cháu, cho phép cháu vui chơi khi ăn, nhưng theo nguyên tắc là sai. Phải tập dần để trẻ tập trung vào bữa ăn, ý thức là mình đang ăn thì hệ tiêu hóa mới tiết ra đầy đủ các dịch tiêu hóa, tạo sự ngon miệng cho trẻ khi ăn...

Trong thực tế, những trẻ hiếu động thường thiếu cân vì tiêu hao năng lượng nhiều nên cha mẹ phải tạo cho trẻ chế độ ăn đầy đủ, cân đối các chất dinh dưỡng như đạm, mỡ, đường, sinh tố, khoáng chất và các vi chất.

- Cháu nhà tôi 20 tháng tuổi, đang ăn cháo các loại. Song, cứ đến giờ gia đình ăn cơm là cháu đòi ăn. Cho cháu ăn cơm chan nước rau và cháu rất thích, ăn được 1 bát con. Nhưng chỉ có cơm với nước rau nên sẽ không đủ chất (thịt, rau cứng thì cháu chưa nhai được nên bị hóc). Vậy chế độ ăn như thế nào là thích hợp nhất cho cháu? Làm thế nào để cháu chịu ăn nhiều rau và các loại hoa quả? Xin cám ơn! (Bùi Đức Mạnh, 30 tuổi, Phương Liệt, Thanh Xuân, Hà Nội)

- GS Benny Kerzner: Một bà mẹ khác hỏi tôi rằng, cháu 20 tháng đang được ăn cháo thích ăn cơm có thể được ăn thêm các thức ăn bổ dưỡng khác như: thịt và rau quả. Ở tuổi này ăn thịt rất phù hợp. Bà mẹ có thể dọn thịt cho cháu nhưng không ép cháu ăn mà chỉ quan sát. Lúc đầu cháu sẽ ăn rất ít nhưng dần dần sẽ ăn nhiều hơn. Nếu chỉ cho cháu ăn cơm thì cháu dễ bị thiếu sắt. Trẻ có thể ăn được thịt từ 6 đến 12 tháng chứ không đợi đến 20 tháng.

- Thưa giáo sư, đề nghị giáo sư hướng dẫn phương pháp cho con ăn và chăm sóc dinh dưỡng cho con để tôi tránh được những sai lầm do thiếu hiểu biết. (Nguyễn Thị Hải Vân, 30 tuổi, Haivan.Nafi@mard.Gov.Vn)

- GS Hoàng Trọng Kim: Chị Hải Vân thân mến, câu hỏi của chị rất hay. Theo nguyên tắc ăn uống thì phải:

Thứ nhất, tập trung vào bữa ăn, không cho trẻ xem ti vi, đọc truyện tranh, chơi đùa trong khi ăn.

Thứ hai, bữa ăn không nên kéo dài quá 20 phút, dù trẻ ăn chưa hết cũng nên ngưng, đừng sợ trẻ ăn thiếu vì trẻ sẽ ăn bù vào những bữa sau.

Thứ ba, tránh những thức ăn không thích hợp với lứa tuổi của trẻ, như: thức ăn quá cứng ở những trẻ chưa đủ răng hoặc quá loãng ở trẻ đã lớn.

Thứ tư, tránh ép buộc trẻ ăn, dễ gây tâm lý trẻ xem việc ăn uống là cực hình.

Thứ năm, cha mẹ không nên dùng thức ăn làm phần thưởng hay xử phạt trẻ để tránh tâm lý sợ thức ăn.

Ngoài ra, cha mẹ cũng nên tạo không khí ấm cúng trong gia đình khi ăn, cho trẻ cùng ngồi ăn với gia đình, tự ăn dù còn vụng về làm rơi vãi thức ăn...

- Con tôi được 16 tháng tuổi, nhưng hễ thấy tôi bê bát cháo ra là cháu sợ, và chạy đi nấp, xin hỏi làm thế nào để khắc phục tình trạng này. Hiện nay cháu vẫn chưa biết gọi bà, như vậy có bình thường không? Xin cảm ơn bác sỹ (Dinh Cuong, 30 tuổi, Binh Duong)

- GS Benny Kerzner: Ở tuổi này nên cho trẻ ngồi ở ghế cao để cháu không thể tự ý bỏ đi được. Chị nên dọn thêm những món khác song song với cháo như thịt hoặc sữa để cháu có thể chọn. Điều quan trọng là chị nên đảm bảo chế độ ăn của cháu được đa dạng và cân bằng về dinh dưỡng để nếu cháu không ăn được cháo thì có thể chọn những thứ khác ví dụ như các loại sữa giàu năng lượng bổ sung. Nếu sau 20 phút cháu không ăn hết nên dừng bữa ăn, đợi 3 giờ sau cho cháu ăn lại, trong thời gian này chỉ nên cho cháu uống nước lọc để cháu mau đói.

- Việc ép cháu ăn bằng cách pha trò, dọa nạt liệu có ảnh hưởng đến thần kinh của trẻ không? Cháu nhà tôi phải dùng cách trên thì mới hết trong vòng 30 phút, nếu không có thể kéo dài hàng tiếng đồng hồ. Tôi đã cho cháu ăn tùy thích, kết quả 1 ngày chỉ được 1 bát cháo, 1 bình sữa, ngay hôm sau cháu ốm. Dọa nạt thì mỗi ngày ăn được 500ml sữa, 3 bát cháo, vui tươi khỏe mạnh. (Trần Lê Thanh Huyền, 28 tuổi, Hà Nội)

- GS Benny Kerzner: Đe dọa có thể có rất nhiều tác hại về mặt tâm lý cho trẻ. Nghiên cứu cho thấy rằng dọa nạt có thể làm cháu chậm phát triển và giảm tăng cân. Nguy cơ suy dinh dưỡng còn thấp hơn nguy cơ rối loạn phát triển. Nếu bà mẹ lo lắng có thể mang trẻ đến bác sỹ nhi khoa hoặc cho cháu dùng sữa bổ sung giàu năng lượng. Điều quan trọng là bữa ăn phải vui vẻ chứ không nên là bãi chiến trường.

- Chào Giáo sư . Con gái tôi hiện nay được 10 tháng tuổi, việc ăn uống của cháu là cả một vấn đề. Mỗi khi cho cháu ăn là như đánh vật vậy. Tôi đổi món thường xuyên cho cháu, nhưng cũng không khá hơn. Và cháu rất hay bị đi phân sống, tôi đã cho cháu uống men tiêu hoá mà không thấy khả quan hơn . Xin giáo sư tư vấn giúp. Cảm ơn giáo sư (Bùi Thị Thanh Hằng, 30 tuổi, Tầng 1, Toà nhà vimeco, Cầu giấy, Hà Nội)

- GS Hoàng Trọng Kim: Chị Thanh Hằng thân mến, chị cho biết thường xuyên đổi món cho cháu, nhưng không biết đã chuyển đổi những món gì.

Hiện con chị 10 tháng, chưa đủ răng, chưa ăn được thức ăn đặc. Đối với cháu, chỉ có sữa, bột hoặc cháo là thích hợp. Vậy, ngoài sữa, chị có thể cho cháu ăn một ngày hai bữa cháo loãng nấu với thịt, cá, lươn, ếch, gà... thay đổi theo từng ngày để thay đổi khẩu vị cho cháu. Về việc cháu đi phân sống, chị có thể cho cháu dùng men tiêu hóa khoảng 10 ngày, không nên kéo dài vì không cần thiết, quan trọng là phải chọn những thức ăn phù hợp với lứa tuổi của cháu.

- Thưa giáo sư Hoàng Trọng Kim, bé nhà cháu chỉ ăn khi bật đĩa bé Xuân Mai 3tuối, bé vừa ăn vừa xem. Dây là thói quen của bé, nếu không bật đĩa Xuan Mai hát thi bé ăn không tập trung, mất rất nhiều thời gian.. Cháu làm như vậy có đúng không? Bé gái được 16tháng, 11kg, cao 80cm. (Do Huong Giang, 28 tuổi, Gia Lâm, Hà Nội)

- GS Hoàng Trọng Kim: Chị Hương Giang thân mến, cháu vừa ăn vừa xem ti vi là không đúng. Chị nên tập dần cho cháu có thói quen tập trung vào bữa ăn, giúp cho hệ tiêu hóa tiết ra đầy đủ các men tiêu hóa, giúp dễ tiêu, trẻ sẽ ngon miệng hơn trong khi ăn.

Giáo sư Benny Kerzner: "Nên sử dụng quyền làm mẹ để quyết định giờ ăn cũng như loại thức ăn cho cháu". Ảnh: Đức Quang

- Cháu nhà tôi được 18 tháng tuổi, đã mọc nhiều răng nhưng vẫn không chịu nhai, chỉ nhấm nhấm một lúc rồi lại nhè ra mà không nuốt. Hiện giờ tôi vẫn phải cho cháu ăn cháo xay nhuyễn. Vậy có cách nào để tập nhai cho cháu không ạ? Xin bác sĩ tư vấn giúp. (Nguyễn Anh Tuấn, 29 tuổi, Hà Nội)

- GS Benny Kerzner: Có thể cháu thuộc dạng trẻ sợ nuốt, do đó nên bắt đầu cho cháu ăn bằng chất lỏng để cháu dễ nuốt. Sau đó cho ăn thức ăn đặc dần lên nhưng đừng quá nhanh. Mặt khác có thể cháu mắc một số khuyết tật như trào ngược dạ dày thực quản hoặc bệnh về thực quản. Nên cho cháu đi bác sĩ để tìm hiểu nguyên nhân. Tại Mỹ, có những chuyên gia trị liệu chuyên huấn luyện nhai cho những cháu bé như thế này nhưng tôi không rõ tại VN có hay không.

- Xin hỏi Giáo sư Benny Kerzner, cháu nhỏ nhà tôi bị biếng ăn từ bé cho đến nay gần 6 tuổi, thì liệu sẽ xảy ra những hậu quả gì về sau? Biếng ăn có ảnh hưởng đến sự phát triển trí tuệ, tâm sinh lý của trẻ không? (Ngọc Lan, 32 tuổi, TP HCM)

- GS Benny Kerzner: Thường thì các cháu biếng ăn vẫn phát triển bình thường. Để có thể trả lời chính xác câu hỏi của bạn tôi mong muốn biết cháu biếng ăn kiểu gì vì có nhiều loại biếng ăn như: ăn ít, sợ ăn hoặc mắc bệnh đường tiêu hóa. Hậu quả tùy thuộc vào loại biếng ăn. Trong trường hợp của bạn, tôi cho rằng nếu cháu vẫn đang phát triển bình thường thì bạn cũng không cần phải lo lắng lắm.

- Cháu nhà tôi được 3,5 tuổi. Từ nhỏ cháu đã hay nôn trớ vì amidan quá to . Nay cháu ăn cơm, mỳ, phở, bún được rất ít, mỗi bữa chỉ vài thìa, nhai lâu và không có cảm giác đói. Vì lo cho nhu cầu dinh dưỡng chúng tôi phải cho uống thêm sữa và ăn thêm cháo, nhưng đến nay cháu phản đối ăn cháo rất quyết liệt. Mong bác sỹ có biện pháp hữu hiệu với trẻ như cháu. Xin cảm ơn bác sỹ nhiều. (Dang Thuy Hanh, 30 tuổi, Thuy Khue, Hanoi)

- GS Hoàng Trọng Kim: Chị Thúy Hạnh thân mến, cháu 3,5 tuổi, tức đã mọc răng đầy đủ, cháu thích thức ăn cứng và đặc nhưng chị ép bé ăn cháo thì cháu phản ứng quyết liệt là đúng. Ở tuổi này, cháu hay bắt chước, mong muốn giống người lớn, chị nên cho cháu ngồi vào bàn ăn cùng với gia đình, tự chọn từng món ăn như người lớn. Ban đầu có thể cháu ăn chưa tốt, nhưng dần dần sẽ có kết quả.

- Thưa Giáo sư, em bé nhà cháu 5 tuổi cả ngày ăn ở nhà trẻ, đến bữa tối nếu không ép để bé ăn tự do thì lượng thức ăn chỉ được khoảng nửa bát thôi thì gành được không? Bé rất nhỏ, chỉ khoảng 14kg và ăn rất chậm. Có cách nào nạp thêm năng lượng vào cho bé không ạ? Cảm ơn Giáo sư. (Hoang Dung, 28 tuổi, Hà Nội)

- GS Benny Kerzner: Điều quan trọng là phải biết cháu ăn ở nhà trẻ có đủ hay không. Mặt khác nếu bố mẹ cháu có khổ người nhỏ thì cháu cũng sẽ có vóc người nhỏ. Thông thường các em bé ăn khá ít chứ không ăn nhiều như người lớn. Tóm lại, nếu cháu không khác biệt gì so với các thành viên khác trong gia đình và đang phát triển bình thường thì không cần ăn thêm.

- Con gái tôi 4.5 tuổi, 15kg và cao 99cm. Cháu rất lười ăn và kén ăn. Tôi có cần đưa cháu đi làm các xét nghiệm không? Ở Việt Nam thường không đưa trẻ đi khám nếu trẻ không có bệnh, còn nếu khám dinh dưỡng thì các bác sỹ hay kê rất nhiều thuốc mà thông thường sau đợt thuốc bé lại biếng ăn trở lại. Tôi nên làm gì? Giờ trông bé chỉ như em bé 3 tuổi thôi. (Anhongnhung, 30 tuổi, Hà Nội)

- GS Hoàng Trọng Kim: Trường hợp của con chị là hơi nhẹ cân và thấp so với lứa tuổi. Chị có thể đưa cháu đến bác sĩ chuyên khoa nhi để được khám, nếu có bệnh thì điều trị, nếu không bác sĩ sẽ hướng dẫn về dinh dưỡng, chế độ ăn thích hợp cho cháu tốt hơn việc dùng thuốc kéo dài như chị đã đề cập.

- Thưa giáo sư. Cháu nhà tôi được 12 tháng tuổi, cứ nhìn thấy chuẩn bị cho cháu ăn là cháu lại khóc rồi cúi đầu không chịu ăn. Tôi thấy bảo nên cho cháu uống B1 để cháu nhanh đói. Liệu có cho cháu uống được không và nên uống như thế nào? (Vũ Thu Hoài, 20 tuổi, Hoàng Mai Hà Nội)

- GS Hoàng Trọng Kim: Cháu 12 tháng, cứ nhìn thấy thức ăn là khóc, tức thuộc loại biếng ăn. Đúng là vitamin B1 có thể tạo cảm giác "mau đói" vì nó góp phần trong chu trình chuyển hóa các chất bột, nhưng không đáng kể. Liều duy trì cần thiết khoảng 2-3mg mỗi ngày.

- Tôi có con trai năm nay 39 tháng tuổi, cháu vẫn ăn cháo xay chưa ăn được cơm và cháu rất sợ ăn, tôi mong muốn được giáo sư tư vấn giúp (Nguyễn Thi Huệ, 28 tuổi, Phòng 202 nhà I-17- láng hạ ,Đống đa, Hà nội)

- GS Hoàng Trọng Kim: Cháu hơn 3 tuổi, đã đủ răng, mà vẫn ăn cháo xay, chưa ăn được cơm là điều không bình thường. Một trong những nguyên nhân có thể là do gia đình chưa tập cho cháu ăn cơm. Để khắc phục, chị nên tập dần cho cháu bằng cách cho cháu cùng ngồi ăn với cả gia đình, tự chọn thức ăn, để cháu bắt chước ăn như người lớn.

- Bé nhà cháu hiện nay được 17 tháng, lười ăn. Sáng ngủ dậy khoảng 9h cháu mới chịu ăn. Song đến chiều tối thì cháu ăn nhiều hơn và rất thích ăn vặt (bim bim, kẹo, sữa chua, hoa quả nhưng mỗi thứ chỉ một chút). Cháu cũng đã mua cốm vi sinh, Vitamin B1 nhưng cũng không cải thiện, thỉnh thoảng bị táo bón. Làm thế nào để cháu vừa chịu ăn bữa chính và ít ăn vặt? (Nguyễn Ngọc Hoa, 30 tuổi, hoàn kiếm, HN)

- GS Benny Kerzner: Chị nên sử dụng quyền làm mẹ để quyết định giờ ăn cũng như loại thức ăn cho cháu. Không nên cho cháu ăn những thứ thức ăn vặt như nước trái cây và kẹo vì có thể làm cho cháu no nên không ăn được bữa chính. Bữa ăn chính rất quan trọng dù bé không ăn vì khi không ăn thì bé sẽ đói và sẽ ăn nhiều vào bữa ăn kế tiếp.

- Cháu nhà tôi 12 tháng không chịu ăn gì mà chỉ uống sữa tươi. Bà pha sữa Pediasure sau đó đổ vào hộp sữa tươi cho cháu uống nhưng cháu phát hiện được mùi lại nhè ra. Gia đình tôi phải làm như thế nào bây giờ? (Lê Thị Lan Hương, 30 tuổi, Thành phố Điện Biên Phủ)

- GS Hoàng Trọng Kim: Cháu đã quen mùi sữa tươi nên từ chối các loại sữa khác là điều bình thường. Tuy nhiên, sữa tươi chỉ thích hợp với những bé từ 2 tuổi trở lên. mong muốn cháu không nhè Pediasure, chị phải tập cho cháu quen từ từ với mùi sữa mới. Ban đầu, chị cho cháu làm quen bằng cách chơi, nhìn, ngửi mùi loại sữa mới, chị cũng có thể uống trước cho cháu thấy để cháu bắt chước uống theo.

- Thưa giáo sư, con trai tôi được 4,5 tháng tuổi, từ lúc 2 tháng tuổi cháu chỉ toàn ăn lúc ngủ, lúc thức cháu không chịu ăn. Dạo này cháu ít ngủ hơn nên lần ăn cũng ít hơn, và lúc ăn cũng không nhiệt tình như đợt trước. Giáo sư có thể chỉ dẫn cho tôi phương pháp để giúp cháu ăn lúc thức được không? Cảm ơn và chúc giáo sư sức khoẻ, hạnh phúc. (Tran Anh Tu, 30 tuổi, 26 Ly Thuong Kiet, Ha Noi)

- GS Benny Kerzner: Trẻ chỉ bú lúc ngủ là một dấu hiệu của một bệnh lý thực thể như trào ngược dạ dày thực quản, dị ứng thức ăn, viêm dạ dày... Các bệnh này gây khó chịu nên cháu không bú được lúc thức mà chỉ bú khi buồn ngủ. Nên cho cháu đi khám bác sỹ để loại trừ tình huống này trước.

- Tại sao cháu nhà tôi đã 33 tháng tuổi rồi mà rất lười ăn thịt cá, chỉ thích ăn cơm trắng không và rất lười ăn. (Nguyen Dinh Thi, 32 tuổi, Cau Dien Tu Liem Ha Noi)

- GS Hoàng Trọng Kim: Nếu cháu chỉ thích ăn cơm trắng, nguy cơ suy dinh dưỡng sẽ rất cao. Chị cần kiên nhẫn tập dần cho trẻ ăn thêm nhiều loại thức ăn, kể cả thịt và cá. Chị nên cho cháu ăn cùng với mọi người để cháu bắt chước ăn theo.

- Chào bác sĩ. Con em được 17 tháng tuổi. Mỗi lần cháu ăn thường xem tivi hoặc có đồ chơi thì cháu mới chịu ăn, không bao giờ cháu tự đòi ăn cả. Bác sĩ có thể tư vấn giúp cách gì làm cho cháu ăn thấy ngon miệng mà vui vẻ tự nguyện đòi ăn không ạ? Cảm ơn bác sĩ nhiều. (Đoàn Hồng Tuyến, 26 tuổi, Tương Mai - Hà Nội)

- GS Benny Kerzner: Tôi cũng đồng ý là trong trường hợp này cần phải thay đổi cách cho trẻ ăn. Tivi có nhiều tác dụng có hại nếu dùng để dụ trẻ ăn, chẳng hạn như trẻ có thể bị béo phì về sau. Khi vừa ăn vừa xem tivi, trẻ không nhận thức được là đói hay no mà chỉ ăn theo phản xạ nên rất dễ béo phì về sau cũng như hình thành thói quen vừa ăn vừa xem tivi. Nguyên tắc giúp ích trong trường hợp này là hãy để bé đói. Sắp xếp hai bữa ăn cách nhau 3 giờ và không cho bé ăn vặt trong khoảng thời gian này. Đừng hoảng sợ nếu bé bỏ 1-2 bữa ăn vì điều này cũng không ảnh hưởng gì đến sức khỏe chung của cháu.

- Con trai tôi 2 tuổi rưỡi tháng nào cũng bị bệnh vài bữa, lúc ho, lúc sổ mũi, ăn uống thì thất thường bữa đực bữa cái, cân nặng kém hẳn với các bạn cùng trang lứa, tôi lo rằng bé đã bị thiếu chất. Xin bác sỹ cho biết, có phải do biếng ăn mà bé hay bị bệnh không? Có cách nào giúp bé nhà tôi tăng cân và hết bệnh không ạ? (Thùy Trang, 28 tuổi, Bình Dương)

- GS Hoàng Trọng Kim: Chị Trang nói rất đúng, biếng ăn gây bệnh, ngược lại, bệnh cũng làm cho trẻ biếng ăn. mong muốn cho con chị hết bệnh và lên cân, chị nên đưa bé đến bác sĩ nhi khoa để điều trị và được hướng dẫn về dinh dưỡng, cách chăm sóc, cách nuôi dưỡng, vệ sinh môi trường... Chị cũng có thể liên hệ với Hội nhi khoa Việt Nam qua số điện thoại 322436426 để được tư vấn về bệnh biếng ăn cho trẻ.

- Kính chào Giáo sư, cháu nhà tôi được 18 tháng, không chịu ăn gì, đút vào miệng thì nhè ra, không nhai cũng không nuốt. Cháu chỉ bú bình và rất lười bú. Lưỡi của cháu đóng nhiều đẹn, tôi sử dụng Daktarin để rơ lưỡi cho cháu nhưng vẫn không khỏi và thường tái lại. Xin giáo sư cho biết có thuốc nào trị đẹn tốt và hiệu quả hơn không? Dùng thường xuyên có ảnh hưởng gì đến sức khỏe của cháu không ? (Nguyễn Thanh Tràng, 26 tuổi, 59 Đường 30/4, Phường 1, TX.Vị Thanh, Hậu Giang)

- GS Benny Kerzner: Có đẹn ở miệng gián tiếp báo hiệu có viêm ở những đoạn khác của đường ruột, bệnh này có nhiều nguyên nhân.Tốt nhất là chẩn đoán được nguyên nhân, nhưng ngay chuyện chẩn đoán này cũng khó. Một trong những nguyên nhân phổ biến là dị ứng với thức ăn, mắc bệnh trào ngược dạ dày... mong muốn sử dụng thuốc hiệu quả cần phải khám và có chỉ định của bác sĩ cho từng trường hợp cụ thể. Thuốc Daktarin nếu thoa lên vết loét thông thường thì không hiệu quả.

- Xin giáo sư hướng dẫn cho tôi cách tập cho trẻ ăn dặm? (Thanh Huong, 28 tuổi, Ba dinh - hanoi)

- GS Hoàng Trọng Kim: Từ 4 tháng trở lên, sữa không đủ để bảo đảm tình trạng dinh dưỡng hoàn hảo cho trẻ. Do đó, cha mẹ cần phải cho trẻ ăn dặm. Vậy, nên ăn dặm thế nào cho hợp lý? Theo nguyên tắc, cha mẹ nên chọn những thức ăn phù hợp với lứa tuổi, khẩu vị của trẻ, nên chọn thức ăn có chứa các chất dinh dưỡng đầy đủ và cân đối, dạng thức ăn từ loãng đến đặc, số lượng từ ít đến nhiều. Ngoài ra cha mẹ cũng nên hướng sự chú ý của trẻ vào bữa ăn, không cho trẻ xem tivi hay chơi đùa khi ăn, bữa ăn không nên kéo dài quá 20 phút, cho trẻ cùng ngồi ăn với gia đình, tập cho trẻ tự ăn, tạo không khí vui vẻ trong bữa ăn...

- Con tôi từ khi sang tháng thứ 2 bắt đầu bú mẹ ít hơn trước. Trước đây, cháu bú 15 phút, giờ chỉ còn 5 phút, tôi lo không biết cháu bú đủ không? Thời gian cách nhau giữa các cữ bú thường là 2-3 tiếng. (Như Trang, 34 tuổi, Hà Nội)

- GS Hoàng Trọng Kim: Khi lớn 3-4 tháng cháu bú mạnh và nhanh hơn lúc 2 tháng, nên thời gian bú không quan trọng mà quan trọng là lượng sữa bú vào. mong muốn biết cháu bú đủ hay không phải cân cháu trước và ngay sau bú bằng một loại cân thật nhạy. Nếu cháu vẫn phát triển đầy đủ, lên cân đều thì không lo thiếu sữa. Ngược lại cháu không phát triển tốt thì nên đi khám bác sĩ nhi khoa.

Trên thế giới có đến 50% ông bố bà mẹ lo lắng về chế độ dinh dưỡng cho con cái. Tuy nhiên chắc chắn rằng không phải lo lắng là ép buộc con mình trong việc ăn uống. Càng ép buộc thì càng dễ khiến trẻ có nguy cơ suy dinh dưỡng cao. Bố mẹ nên tự tin trong việc chuẩn bị chế độ dinh dưỡng phong phú và cân bằng cho trẻ. Tránh cho bé ăn vặt hoặc uống nước trái cây trước giờ ăn vì những thứ này sẽ khiến bé mau no. Mọi bữa ăn đều quan trọng nhưng nếu con bạn bỏ 1-2 bữa cũng không ảnh hưởng gì vì bé sẽ ăn bù vào bữa ăn kế tiếp. Hãy tin vào khả năng ăn uống của con bạn. Thông thường những trẻ được bố mẹ cho cơ hội thèm ăn thì việc ăn uống trở nên dễ dàng, hứng thú và có hiệu quả tốt hơn. Chân thành cảm ơn sự quan tâm của bạn đọc, chúc sức khỏe và hẹn gặp lại.

Cám ơn và xin chào độc giả!

Giải đáp trực tuyến về biếng ăn và suy dinh dưỡng ở trẻ

Những nhầm lẫn của cha mẹ khi ninh thịt cho con mà bỏ bã, bí quyết cho bé ăn dặm hay phân biệt men tiêu hóa và men vi sinh... là vài điểm đáng lưu ý mà hai chuyên gia Nguyễn Thị Lâm (Viện Dinh Dưỡng) và bác sĩ Nguyễn Thị Yến (BV Nhi trung ương) đưa ra chiều nay.

- Xin chào bác sĩ. Rất vui vì bác sĩ đã tham gia trả lời trực tuyến. Con trai tôi tròn 3 tuổi, cao 94 cm, nặng 13,5 kg thì có ổn không? Mỗi ngày cháu ăn 3 tô cháo và khoảng 700 ml sữa, ngoài ra còn trái cây, mức độ hoạt động cũng chỉ như những trẻ khác, đi ngoài rất tốt nhưng sao rất khó lên cân? Ngoài ra khi có sự khủng hoảng tâm lý như bố mẹ đi công tác vắng hay thay người giúp việc là cháu lại nôn ói. Xin bác sĩ tư vấn giúp. (Bích Liên, 34 tuổi, TP HCM).

- Bác sĩ Yến: Con trai của chị 3 tuổi, với mức cao là 94 cm và nặng 13,5 kg, là hoàn toàn bình thường. Trẻ bình thường lúc 1 tuổi chỉ cao 75 cm. Sau đó, mỗi một năm trẻ chỉ lên được 5 cm và tăng 1,5 kg, vì vậy cân nặng và chiều cao của cháu là tốt. Chế độ ăn của trẻ 3 tuổi hiện nay không phải là cháo mà phải là cơm và sữa, như vậy là đủ. Một bát cơm có năng lượng nhiều hơn rất nhiều so với 1 tô cháo. Ở tuổi này trẻ cần phải phát triển các cơ nhai, do đó trẻ phải tập ăn cơm.

Cũng có một số trẻ khi bố mẹ đi vắng hoặc thay đổi người giúp việc gây stress về tâm lý cho trẻ. Nếu như mong muốn đổi người giúp việc thì hãy để cho người mới làm quen dần trong một vài ngày, không đổi một cách vội vã. Với bố mẹ khi đi công tác, cố gắng một trong 2 người đi, không nên đi cùng một lúc. Trong trường hợp đặc biệt cần cả 2 người đi, nên có lời giải thích cho trẻ.

- Cháu gái em hễ người giúp việc cho ăn thì ăn hết cả tô cháo đầy, nhưng hễ mẹ hoặc bà cho ăn thì dù dọa nạt hay nịnh nọt cũng đều chỉ ăn được rất ít. Xin bác sĩ tư vấn làm sao để người nhà không bị cháu "bắt nạt" nữa? (Phương Lý, 26, Hà Nội)

- Bác sĩ Lâm: Trẻ con rất dễ làm nũng, nhất là những trẻ được cưng chiều. Cháu gái bạn chắc là đã quen được mẹ và bà chiều theo ý thì mới bắt nạt mẹ và bà như vậy. Để khắc phục hiện tượng này thì mẹ và bà của cháu phải có thái độ kiên quyết hơn. Bên cạnh đó cũng nên quan sát thêm người giúp việc xem có bí quyết gì hay mà khi cho trẻ ăn cháu lại thích như thế. Đôi khi trẻ thích được chuyện trò hoặc có người hướng dẫn chơi đùa cùng trong khi ăn. Mẹ và bà khi đó lại phải đóng thêm vai trò người bạn chơi của trẻ, vừa khuyến khích nhẹ nhàng lại vừa kiên quyết, dứt khoát thì mới thuyết phục được trẻ.

- Con trai tôi 22 tháng tuổi, từ hai tháng nay chỉ uống sữa mà không chịu ăn cháo và bột nữa. Cháu vẫn khỏe và chơi bình thường. Vậy tôi có nên lo lắng không? (Trà Giang, 26 tuổi, Huế)

- Bác sĩ Lâm: Không cần phải lo lắng lắm bởi sữa là một thực phẩm có thành phần dinh dưỡng cân đối về mặt năng lượng, chất đạm, chất béo. Ngoài ra hiện nay người ta cũng bổ sung rất nhiều chất dinh dưỡng vào trong sữa. Nếu mà cho uống đủ số lượng thì cháu vẫn có thể phát triển bình thường. Nhưng vẫn nên tập cho cháu ăn các thực phẩm bổ sung khác từ nguồn tự nhiên, để đảm đủ chất dinh dưỡng, nhất là các vitamin, chất khoáng và chất xơ có nhiều trong rau quả. Càng ngày cháu càng phát triển thì sữa sẽ không cung cấp đủ năng lượng cần thiết. Ngoài ra, chỉ uống sữa, cháu cũng dễ bị táo bón.

- Tôi luôn thay đổi thực đơn rất phong phú và cân đối thành phần khi nấu cháo nhưng con gái 1 tuổi vẫn rất lười ăn. Sờ da cháu lúc nào cũng ấm, mà tôi nghe nói những người nóng trong thì hấp thụ thức ăn rất kém. Cháu ngủ không say và rất khó ru ngủ. Hiện tại tôi vẫn cho cháu uống vitamin D (theo dạng nhỏ giọt) hằng ngày. Tôi phải làm cách nào để cải thiện tình hình của cháu? (Thu Hiền, 28 tuổi, Đà Nẵng)

- Bác sĩ Yến: 1 tuổi là giai đoạn trẻ đang mọc răng, lợi luôn bị kích thích và đau. Ngoài ra, rối loạn sự bài tiết nước bọt nên trẻ thường hay chán ăn hoặc sợ ăn. Do đó, trong lứa tuổi này trẻ lười ăn. Trong một số trường hợp có thể khắc phục bằng cách bôi một số thuốc giảm đau vào lợi cho trẻ trước khi ăn như Kamistatgen.

Một số cháu bị ra mồ hôi nhiều không phải là triệu chứng đặc hiệu của còi xương mà chỉ nói lên tình trạng cường thần kinh giao cảm. Một số trường hợp các cháu ra mồ hôi nhiều còn do chuyển hóa cơ bản tăng, do đó, trẻ rất cần năng lượng. Vì vậy, khi trẻ lười ăn làm cho trẻ giảm tăng cân. Để khắc phục, có thể cho trẻ ăn thức ăn mềm, không nên ép trẻ ăn nhiều quá, gây nên sợ ăn sau này. Nên dùng những thức ăn giàu năng lượng. Việc uống vitamin D với liều phòng bệnh vẫn được. Nên cho cháu đến các cơ sở y tế để khẳng định lại xem cháu còn còi xương hay không.

- Trẻ em ăn nhiều caramen (bánh flan) có tốt không? Nên ăn một tuần mấy hộp là vừa? (Nguyễn Thị Huyền, 26 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Lâm: Caramen cũng là một món ăn đủ chất dinh dưỡng, có đường, trứng, sữa. Caremen chỉ nên đưa vào các bữa phụ, hoặc sau khi đã ăn bữa chính. Nếu cho ăn trước bữa ăn thì cháu sẽ bỏ bữa chính. Hằng ngày cháu ăn khoảng 2-3 hộp là được.

- Khi nấu bột cho bé, nếu chỉ dùng dầu ô liu thì gành được không? Có nhất thiết dùng thêm mỡ động vật không? (Phong Lan, 30 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Lâm: Mỡ động vật có trong thịt, ngay cả thịt nạc. Ngoài ra trong bơ, sữa cũng có mỡ động vật. Nếu chị đã nấu bột cho cháu với thịt rồi thì thêm dầu oliu hằng ngày là cân đối.

- Con tôi lười ăn nhưng tôi cố ép thì cháu cũng ăn hết, có điều không tăng cân. Có phải vì trẻ không mong muốn ăn mà cố ép thì cũng không hấp thụ được không ạ? (Nguyễn Hòa, 31 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Lâm: Điều này không chính xác. Có thể cháu ăn chưa đủ về số lượng và chất lượng trong bữa ăn nên cháu chưa tăng cân. Nên chế biến cho cháu các bữa ăn có đầy đủ chất bột (ngũ cốc), chất đạm (thịt, cá, trứng, sữa), nhóm cung cấp nhiều năng lượng (dầu, mỡ, động vật) và vitamin, chất khoáng, chất xơ (rau xanh). Ngoài ra phải tính đủ số bữa ăn cho cháu trong ngày theo lứa tuổi thì mới có thể tăng cân tốt được. Cũng có thể tư vấn bác sĩ dinh dưỡng để xem cháu có thiếu các vitamin, khoáng chất không. Nhất là nếu thiếu vitamin D và canxi, cháu sẽ mắc bệnh còi xương.

- Con tôi 1 tuổi, mỗi ngày ngoài sữa, tôi dùng khoảng 2 lạng thịt nạc hoặc vài quả cật, 1 con chim bồ câu lớn hay cả con cá chép nấu cháo cho cháu nhưng không hiểu sao cháu vẫn không tăng cân, gần đây còn đi ngoài phân sống? (Thanh Huyền, 23 tuổi, Hải Phòng)

- Bác sĩ Yến: Để phát triển cơ thể, trẻ em rất cần protein nhưng phải ở tỷ lệ cân đối và phù hợp với nhu cầu của trẻ. Con chị 1 tuổi chỉ cần khoảng 25-30g protein/1ngày là đủ mà một lạng thịt thăn đã cho 18g protein, 1 lít sữa bò cho 33g protein. Vì vậy, con chị ăn như vậy là quá nhiều. Trẻ chỉ cần ăn một ngày từ 100g đến 120g thịt cộng với sữa là đủ. Khi ăn nhiều đạm sẽ làm trẻ khó tiêu hóa, dẫn đến chán ăn, táo bón và làm suy giảm chức ăn gan, thận của trẻ đồng thời trẻ dễ bị thiếu năng lượng dầu mỡ để hấp thu các loại vitamin. Do đó, làm trẻ dễ sút cân và đi ngoài phân sống.

- Con tôi hơn 3 tuổi mà vẫn còn rất lười ăn. Thông thường thì đến tuổi nào trẻ mới qua được cái "nạn" này ạ? (Đình Hải, 34, Nghệ An)

- Bác sĩ Lâm: Các cháu biếng ăn thì có khi đến tuổi học sinh vẫn biếng ăn. Điều cơ bản là tìm nguyên nhân để điều trị. Có cháu biếng ăn do khẩu phần ăn không hợp lý (như cho ăn quá nhiều chất đạm, chất béo liên tục cũng làm cháu biếng ăn), có thể do thiếu các vitamin và chất khoáng quan trọng (vitamin nhóm B, D, kẽm). Thay đổi khẩu phần ăn của trẻ, chế biến các món ăn mà cháu ưa thích cũng sẽ kích thích cháu tích cực ăn hơn. Bạn cũng nên xem lại cách mình cho con ăn đã hợp lý chưa? Nhiều ông bố bà mẹ cho con ăn quà, bánh kẹo ngọt ngay gần bữa ăn, vì vậy đến bữa trẻ không mong muốn và không ăn được nữa.

- Khi con em được 6 tháng, em cho cháu ăn sữa chua của Néstle. Cháu đi ngoài đều đặn không có vấn đề gì. Nhưng có người bảo cho ăn sữa chua như vậy là quá sớm, có đúng như vậy không? (Thủy Hạnh, 22 tuổi, Vũng Tàu)

- Bác sĩ Lâm: Điều này không đúng. Bởi trẻ sau khi được 6 tháng bắt đầu cho ăn bổ sung được rồi. Có thể cho cháu ăn sữa chua từ lứa tuổi này. Sữa chua ngoài cung cấp các chất dinh dưỡng còn cung cấp các vi khuẩn có ích cho đường ruột của cháu, để cháu ít bị rối loạn tiêu hóa và hấp thu các chất dinh dưỡng được tốt hơn.

- Theo bác sĩ, trong giai đoạn 10 tháng tuổi, nên cho trẻ ăn dặm và uống sữa thế nào? Có nên cho cháu ăn cháo từ bây giờ không? (Bích Thủy, 25 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Lâm: 10 tháng tuổi vẫn nên cho cháu tiếp tục bú sữa mẹ, nếu chị có sữa. Nếu không có sữa mẹ thì cho cháu ăn từ 3 đến 4 bữa sữa một ngày, cộng thêm khoảng 3 bữa bột đặc mỗi ngày. Nếu cháu thích ăn cháo thì nên cho cháu ăn cháo ninh nhừ, nghiền nhỏ. Phải chú ý cung cấp đủ 4 nhóm thực phẩm trong bữa ăn của cháu. Ngoài ra thêm cho cháu mỗi ngày khoảng 2 bữa nước quả ngọt, hoặc quả chín như chuối, đu đủ...

- Đứa con gái 3 tuổi của tôi chỉ thích ăn cơm không, cơm đậu hũ, muối vừng... và rau quả, phô mai, sữa. Còn thịt, cá, tôm... dù chế biến thế nào cháu cũng nhè ra bằng được. Mọi người bảo rằng cháu không "chắc thịt" do không ăn thức ăn. Xin tư vấn giúp tôi cách tập cho cháu ăn các loại thực phẩm như trẻ bình thường cùng tuổi. (Thiên Nga, 24 tuổi, TP HCM)

- Bác sĩ Yến: Chị cần tập cho trẻ ăn các thức ăn như thịt cá, trứng vì đó là các đạm động vật có rất nhiều các axit amin cần thiết cho sự phát triển cơ thể. Để tập được, ban đầu, chị cho cháu ăn ít một, sau tăng dần, và ninh nhừ thức ăn để trẻ dễ nhai. Các thức ăn trên nên thay đổi hằng ngày. Và khi nào cháu ăn đủ lượng đạm theo tiêu chuẩn, hãy giảm các loại thực phẩm cũ của cháu.

- Con trai tôi đã 6 tuổi mà vẫn không ăn được thịt miếng, hầu như chỉ ăn thịt băm, cá tôm cũng phải miếng nhỏ. Xin các bác sĩ cho lời khuyên giúp. (Nguyễn Châu, 32 tuổi, TP HCM)

- Bác sĩ Lâm: Chuyện này cũng là bình thường. Lứa tuổi này vẫn cần chế biến thức ăn mềm cho cháu dễ ăn. Bên cạnh đó, nên tập cho cháu ăn thịt miếng để dần dần cháu thay thế thịt băm nhỏ.

- Bé gái của tôi 15 tháng tuổi mà không chịu ăn gì ngoài sữa và cháo, nhưng cháo cũng phải xay ra bỏ vào bình và cho lúc bé ngủ mơ màng thì mới ăn. Cứ thấy cháo là bé hét lên, nếu cứ cố đút thì bé sẽ khóc, sặc và nôn. Tôi phải làm sao để cháu chịu ăn cháo bằng thìa? (Hoài Giang, 24 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Lâm: Đây là do thói quen ăn bằng bình mà mẹ cháu tạo ra cho cháu từ nhỏ. Trong giai đoạn này, cho cháu ăn bằng bình vẫn được, nhưng phải tập dần để cháu ăn bằng thìa. Ngoài ra, dấu hiệu cháu sợ cháo cho thấy cháu cũng biếng ăn. Chị nên đến tư vấn bác sĩ dinh dưỡng để tìm nguyên nhân và có cách điều chỉnh chế độ ăn và bổ sung chất dinh dưỡng thích hợp.

- Khi trẻ biếng ăn, tôi cho cháu uống tăng cường canxi gành được không? Loại canxi nào có thể cho cháu uống? (Như Trang, 22 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Lâm: Khi cháu biếng ăn không có nghĩa là cháu thiếu canxi. Có thể có nhiều nguyên nhân: do bữa ăn bổ sung của cháu không cân đối, nhiều chất đạm, nhiều béo quá thì cháu cũng chán; có thể thiếu vitamin và khoáng chất quan trọng như vitamin D, sắt, kẽm; có thể do cơ thể cháu tiếp men tiêu hóa kém. Có nhiều loại canxi trẻ em có thể uống được, nhưng có loại ống ngọt canxi corbere thì trẻ dễ uống hơn.

- Tôi phải cho cậu con 4 tuổi uống sữa Pedia sure để bổ sung dinh dưỡng vì cháu rất gầy. Nếu chỉ dùng Pedia Sure mà không dùng các loại sữa bột khác thì có đủ chất không vì tôi nghe nói sản phẩm này chỉ là một loại bột dinh dưỡng chứ không phải là sữa? Nếu cháu thường xuyên dùng các loại thuốc bổ như Kiddy, Lục vị ẩm thì có hại không? (Thịnh, 24 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Yến: Pedia sure cũng là một loại sữa, chỉ khác là có năng lượng cao hơn các sữa khác. Vì vậy, dùng sữa Pedia sure cũng được, không cần phải thay hay dùng thêm các loại sữa khác. Tuy nhiên, để cháu tăng cân và bụ bẫm thì ngoài năng lượng, trẻ cần phải có các dự trữ mỡ, phát triển các hệ cơ, vì vậy, không nên dùng Pedia sure để thay toàn bộ các bữa ăn hàng ngày của trẻ mà chỉ dùng trong các bữa phụ, còn để trẻ tăng cân, phải tăng các bữa ăn bằng tinh bột và dầu, các loại vitamin.

Kiddy là một loại dược phẩm có đa vitamin và lyzine, có thể làm cho trẻ tăng ăn uống trong các trường hợp trẻ thiếu. Còn con chị, theo tôi nghĩ, chưa chắc đã thiếu các loại vitamin và lyzine, do đó, không cần phải uống nhiều và liên tục. Tốt nhất là lấy các chất trên từ thực phẩm như rau, hoa quả,...

- Con tôi chuẩn bị ăn bột, tôi định ninh nước xương, thịt và rau lên cho cháu ăn, sau đó mới cho cháu ăn thức ăn xay nhuyễn. Tôi sợ nếu cho cháu ăn thịt và rau xay nhuyễn cho vào bột luôn thì cháu không tiêu hóa được. Bác sĩ thấy thế nào ạ? (Vân Hằng, 26 tuổi, TP HCM)

- Bác sĩ Lâm: Nước ninh xương thực ra không có nhiều chất dinh dưỡng, không nên mất thời gian ninh xương cho cháu ăn. Nếu cháu mới ăn bột, nên cho cháu ăn bột sữa hoặc bột trứng trước, sau đó chuyển sang ăn bột thịt. Nên cho cháu ăn tăng dần số lượng thì cháu sẽ tiêu hóa tốt.

- Bé nhà tôi 5 tháng, bị dị ứng với chất đạm trong sữa bò nên phải uống sữa bột từ đậu nành. Vậy chế độ ăn của bé phải như thế nào? Sữa bột đậu nành có đủ chất bằng sữa bò không? (Hà Vân, 26 tuổi, TP HCM)

- Bác sĩ Lâm: Nếu cho cháu ăn sữa đậu nành kéo dài có thể cháu thiếu một số vi chất quan trọng như vitamin A, B, kẽm... Do đó chị nên bổ sung thêm đa vitamin và khoáng chất cho cháu. Chị có thể tìm trên thị trường các loại sữa bò thủy phân dùng được cho các cháu dị ứng sữa.

- Con tôi 16 tháng tuổi, mỗi ngày ăn 3 bữa cháo (mỗi bữa 2/3 bát ô tô) và 3 bữa sữa (tổng cộng 450 ml). Cháu khỏe mạnh nhưng tăng cân rất ít, chỉ được 10 kg. Có phải do cháu không hấp thu được? Cháu ngày nào cũng ị, phân khuôn dài và to nên rất khó. Liệu em có phải thay đổi chế độ của cháu không? (Mai Hoa, 28 tuổi, TP HCM)

- BS Lâm: Trẻ 16 tháng tuổi cân nặng lý tưởng là 10,4-12,6 kg. Cân nặng con bạn như vậy là gần đạt mức trung bình, tuy nhiên vẫn chưa bị coi là suy dinh dưỡng. Nhưng bạn vẫn phải chú ý tăng cân thêm cho cháu, lượng sữa và cháo mà bạn cho con ăn mỗi ngày như vậy là tương đối hợp lý. Nhưng bên cạnh đó bạn phải chú trọng tăng cường lượng dầu mỡ khi chế biến món ăn cho trẻ. Mỗi bữa nên cho 1-2 thìa cà phê dầu hoặc mỡ nước khi nấu, hoặc thêm pho mát vào các bát bột, cháo cho cháu. Tuy nhiên để tăng cường hấp thu và phòng táo bón cho trẻ, bạn nên bổ sung chất xơ và các vitamin từ rau xanh và quả chín. Chọn các loại rau quả có tính nhuận tràng như mồng tơi, rau dền, cam, quýt, đu đủ…

- Con tôi được gần 6 tháng tuổi, nuôi bộ hoàn toàn, hay bị đi ngoài phân sống. Liệu có phải do cháu ăn nhiều quá nên không tiêu hóa hết không? Hiện cháu ăn một bữa bột mặn, một bữa bột ngọt, mỗi lần khoảng gần một bát ăn cơm, ăn khoảng 4 bữa sữa ngày, 150ml/lần. (Hải Vân, 26 tuổi, TP HCM)

- Bác sĩ Yến: Cháu nhà chị được 6 tháng tuổi, nuôi bộ hoàn toàn có thể ăn được 2 bữa bột và 4 bữa sữa là bình thường. Trong trường hợp con chị hay bị đi ngoài phân sống có thể do cháu bị rối loạn hấp thu các thành phần trong thức ăn như đường, đạm sữa. Vì vậy, chị có thể giảm bớt bột thay bằng sữa xem tình hình phân của cháu có cải thiện không. Trong trường hợp không cải thiện, cần phải đi khám.

- Xin bác sĩ chỉ cách làm cho đứa trẻ gần 3 tuổi chịu nhai thức ăn cứng, đến giờ con tôi chỉ ăn các thứ không phải nhai. (Thủy Linh, 26 tuổi, TP HCM)

- Bác sĩ Lâm: Chị nên động viên khuyến khích cháu tập nhai các thức ăn cứng. Chị có thể bắt đầu cho cháu tập nhai bằng bột dinh dưỡng dạng bánh Growsure, thì cháu sẽ nhai được tốt hơn.

- Nhiều người nói nên pha sữa với nước cháo cho trẻ uống khi bắt đầu ăn dặm. Vậy bác sĩ cho biết quan niệm như vậy có đúng không? Nếu đúng thì tỷ lệ pha sữa-nước cháo sẽ như thế nào? (Trần Vũ Bình, 29 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Yến: Khi trẻ bắt đầu ăn dặm (4-6 tháng tuổi), cháu đã có lượng men tiêu hóa tinh bột nên việc pha sữa với nước cháo có thể sử dụng được, nhưng phải dùng nước cháo thật loãng, vì nếu cháo đặc, trẻ sẽ bị ăn nhiều bột quá dẫn đến tiêu chảy do không tiêu hết tinh bột. Mặt khác, trong bột còn có một số chất ức chế sự hấp thu các vi chất trong sữa, đặc biệt là canxi và kẽm, sắt.

Thường có thể nấu nước cháo loãng như nước cháo được sử dụng cho bù nước trong tiêu chảy.

- Con em được 15 tháng, nặng hơn 10 kg. Cháu đi ngoài rất táo dù em cho ăn nhiều hoa quả như chuối, đu đủ, cam xay cả tép cho cháu ăn. Phải làm thế nào cho cháu đỡ táo? (Lệ Quyên, 27 tuổi, Bắc Ninh)

- BS Lâm: Các loại hoa quả bạn cho con ăn như vậy là rất tốt. Ngoài ra, chú ý cho trẻ uống nước thường xuyên vì thiếu nước cũng là một nguyên nhân gây táo bón ở trẻ nhỏ. Xoa bụng cho trẻ theo khung đại tràng từ phải qua trái ngày 3-4 lần vào khoảng cách giữa hai bữa ăn để tăng nhu động ruột, chống táo bón.

- Do phải đi làm nên tôi thường nấu cháo vào tối hôm trước, xay ra và để trong tủ lạnh, hôm sau người giúp việc cho con ăn. Làm thế gành được không? Trong điều kiện không thể nấu từng bữa thì tôi phải làm thế nào? (Thanh Thủy, 22 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Lâm: Làm như vậy có thể làm mất một số vitamin như B1, B2. Tốt nhất là ăn ngày nào nấu ngày đó. Chị có thể mua các nồi hầm bằng điện thì người giúp việc có thể dễ dàng nấu cháo cho cháu. Bên cạnh cháo thì có thể cho cháu ăn xen kẽ bột dinh dưỡng chế biến sẵn, có bổ sung đầy đủ các vi chất dinh dưỡng.

- Thưa bác sĩ, dùng dầu gấc liên tục nấu bột cho trẻ gành được không? Có người khuyên tôi là không nên dùng liên tục. (Tuyết Mai, 25 tuổi, Hải Phòng)

- Bác sĩ Lâm: Dầu gấc là một loại dầu tốt có nhiều axit béo không no, nhiều betacaroten, vitamin E. Tuy nhiên chị cũng không nói rõ chị dùng dầu gấc nguyên chất hay đã pha chế với các dầu khác, và số lượng bao nhiêu một ngày. Nếu dầu gấc nguyên chất mà dùng thường xuyên và số lượng nhiều thì cũng không tốt, vì gây thừa betacaroten, làm cháu vàng da, vàng mắt, dễ bị chẩn đoán nhầm với các bệnh về gan.

- Con tôi 18 tháng mà vẫn không tự ngồi được vì suy dinh dưỡng nặng, chỉ 8,7 kg. Tôi đã thử mọi cách nấu: cơm nát, nui, phở, súp, cháo, cơm xay, bột ăn liền... Nhưng cháu không chịu ăn; cũng không ăn trái cây, nước cam, yahourt. Các thuốc biobaby, nutroplex, biofidin, fitovit, pecaldex.... cũng không cải thiện được tình hình. Bác sĩ khám bảo rằng cháu chẳng có bệnh gì. Tôi thấy bế tắc quá. (Hương Giang, 22 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Yến: Với trường hợp con của chị, theo tôi thì chưa phải cháu bị suy dinh dưỡng nặng đến mức không ngồi được. Vì vậy, con chị vẫn chưa ngồi được ở tuổi này có nghĩa là đứa trẻ mắc một bệnh về rối loạn vận động, có thể do thần kinh hoặc do cơ nên chị cần phải đi khám kỹ lại. Các bệnh đó có thể làm cho cháu chán ăn.

Trong trường hợp cháu bị chán ăn không do bệnh thì chị nên cho cháu ăn theo đúng độ tuổi (con chị chỉ cần 3 bữa cháo + 2 bữa sữa) và tập cho trẻ ăn theo đúng giờ và mỗi bữa ăn không nên dài quá và ăn quá nhiều bữa trong ngày làm trẻ sợ ăn.

- Gần đây trên một số phương tiện thông tin đại chúng có nói rằng men tiêu hóa có thể gây hại cho trẻ, có nguồn tin khác lại phản bác lại. Xin bác sỹ cho biết thông tin chính xác về vấn đề này? (Minh Hiền, 28 tuổi, Ba Đình, Hà Nội)

- Bác sĩ Lâm: Hiện nay trên thị trường có 2 loại men về bản chất là khác nhau: một dạng men bổ sung vi khuẩn có ích cho đường ruột, giúp ức chế các vi khuẩn gây bệnh, ví dụ như cốm vi sinh biobaby; một dạng men khác là bổ sung men tiêu hóa như men pepsin giúp phân giải chất đạm trong thức ăn. Với men loại đầu nên bổ sung cho các cháu trong giai đoạn biếng ăn, rối loạn tiêu hóa, giai đoạn có điều trị kháng sinh, giúp cháu cân bằng lại vi khuẩn đường ruột. Còn loại men thứ hai tốt các cháu bị suy dinh dưỡng, biếng ăn kéo dài, cũng chỉ nên dùng 2 tuần, sau đó nghỉ, rồi mấy tháng sau dùng lại.

- Bác sĩ cho cháu hỏi có phải ăn phomát dễ dẫn đến táo bón do nóng không ạ? (Bích Hà, 25 tuổi, Cát Linh, HN)

- Bác sĩ Yến: Phomát là thực phẩm giàu đạm, năng lượng nhưng cũng rất nhiều canxi. Vì vậy, khi ăn nhiều quá dễ làm cháu táo bón do khó tiêu. Chị cần cho cháu ăn vừa phải.

- Con tôi 21 tháng rưỡi, rất lười ăn, hay ngậm, uống sữa cũng ngậm. Cháu chỉ được 10 kg, đã đi khám dinh dưỡng nhiều nơi nhưng không lên cân mấy. Xin bác sĩ tư vấn chế độ ăn cho cháu, cách nấu cháo, rau, thịt, định lượng mỗi thứ là bao nhiêu, trong một tuần thì nên ăn mấy bữa cá, mấy bữa thịt lợn? (Nguyễn Thu Hà, 25 tuổi, Nam Định)

- Bác sĩ Lâm: Ví dụ thực đơn cho trẻ 1-2 tuổi như sau: Vẫn cho trẻ bú mẹ; ăn 4 bữa cháo hoặc súp; ăn quả chín theo yêu cầu của trẻ. Cách nấu một số loại cháo cho trẻ 1-2 tuổi (1 bát ăn cơm): Cháo lạc: Gạo tẻ một nắm tay; lạc rang chín bỏ vỏ giã nhỏ 3-4 thìa cà phê, rau xanh băm nhỏ 3 thìa. Cháo đậu xanh hoặc đậu đen: Gạo tẻ 1 nắm, đậu bằng một nửa lượng gạo, rau xanh thái nhỏ 3 thìa, mỡ 2 thìa. Cháo cá: gạo tẻ 1 nắm, cá luộc chín gỡ xương 3-4 thìa, rau xanh thái nhỏ 3 thìa, mỡ hoặc dầu 2 thìa.. Cháo tôm: Gạo 1 nắm, tôm bóc vỏ giã nhỏ 3-4 thìa, rau xanh thái nhỏ 3 thìa, mỡ 2 thìa. Tương tự, với cháo trứng thì dùng 1 quả trứng gà, cháo thịt thì 3-4 thìa cà phê thịt băm nhỏ.

- Tôi có 2 con trai 7 tuổi và 3 tuổi, chúng rất sợ uống thuốc, vì vậy mỗi lần cho uống thuốc B1 và men tiêu hóa tôi thường pha lẫn vào nhau rồi cho uống 1 lần, như vậy gành được không? (Hà Thanh, 31 tuổi, Tràng Thi - Hà Nội)

- Bác sĩ Yến: Tôi không biết chị cho con uống loại men tiêu hóa gì và vì sao chị lại cho uống men tiêu hóa. Bởi vì tuổi này trẻ có đủ lượng men tiêu hóa nên tôi nghĩ không cần cho uống men tiêu hóa. Còn B1 có thể trộn vào các dung dịch thuốc khác nếu thuốc ấy không có các chất phá hủy hủy vitamin.

- Tại sao những đứa trẻ nông thôn ăn uống bình thường mà vẫn béo tốt khỏe mạnh, mấy đứa con nhà thành phố chăm sóc thường xuyên theo sách, theo hướng dẫn của các bác sĩ thì thường thấy yếu và thiếu cân. Liệu trong phương pháp nuôi như sách có vấn đề chăng? (Nguyễn Trọng Tâm, 43 tuổi, TP Vũng Tàu)

- Bác sĩ Lâm: Nếu nuôi như sách của các cơ quan y tế, như các trường đại học Y, Viện dinh dưỡng, thì không có vấn đề gì sai trong phương pháp. Trẻ con nông thôn chạy chơi nhiều nên tiêu hao năng lượng nhiều, các cháu hay nhanh đói, dễ ăn. Ngoài ra, các cháu chơi dưới trời nắng sẽ không bị thiếu vitamin D, nên cháu không bị chán ăn. Do vậy các cháu phát triển tốt hơn nếu bữa ăn có đầy đủ thành phần dinh dưỡng. Với các cháu thành phố, nhiều khi bố mẹ quý quá không cho ra ngoài sợ nắng, gió, các cháu thường bị còi xương sớm. Sau khi sinh từ 2 tháng tuổi trở ra, nếu không được tắm nắng, các cháu dễ bị thiếu vitamin D, dẫn đến biếng ăn, giấc ngủ không sâu, ảnh hưởng đến sự phát triển.

- Con tôi 11 tháng tuổi, bà nội của cháu nói mỗi ngày nên cho cháu vài giọt mật ong (pha với nước uống vào buổi sáng) thì sẽ tốt cho tiêu hóa của cháu. Điều này có đúng không? (Thúy, 28 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Yến: Chị có thể sử dụng mật ong vào buổi sáng được vì trong mật ong có nhiều vitamin A, làm tăng miễn dịch tại chỗ của đường tiêu hóa, có thể làm giảm mắc các bệnh đường tiêu hóa.

- Nếu bữa sáng chỉ cho trẻ uống sữa trước khi đi học, theo ý kiến của bác sỹ như thế nào ạ? Có ảnh hưởng gì tới trẻ không? (Nguyen Tuan Anh, 33 tuổi, Cau giay)

- Bác sĩ Lâm: Nếu bữa sáng cháu chỉ uống sữa trước khi đi học, thì sẽ không đủ năng lượng cho cháu đến tận trưa. Nên cho cháu ăn thêm một miếng bánh mì hoặc bánh ngọt.

- Tôi mong muốn đưa con đi khám và tư vấn dinh dưỡng thì có thể đến đâu? Có phải chỉ ở các thành phố lớn như Hà Nội và TP HCM mới có nơi khám và tư vấn dinh dưỡng không? (Quang Huy, 29 tuổi)

- Bác sĩ Lâm: Thông thường ở các bệnh viện tỉnh và thành phố đều có các khoa dinh dưỡng. Đến đó bạn sẽ được các bác sĩ khám và tư vấn dinh dưỡng cho trẻ. Nếu không có điều kiện khám trực tiếp thì bạn có thể nhờ các bác sĩ Viện Dinh dưỡng tư vấn qua điện thoại bằng cách gọi đến tổng đài 1088, sau lời hướng dẫn thì nhấn số 2 và số 5 để kết nối với phòng tư vấn Viện Dinh dưỡng. Nếu ở ngoại tỉnh thì gọi bằng máy di động mới kết nối được. Ở Hà Nội, có thể đến Trung tâm khám tư vấn dinh dưỡng 48 Tăng Bạt Hổ. Ở TP HCM, có thể đến Trung tâm Dinh dưỡng thành phố.

- Con tôi 7 tháng, rất không thích uống sữa mà chỉ thích ăn bột. Ngày cháu ăn 2-3 bữa bột và 120-180 ml sữa, có bú mẹ nhưng sữa mẹ rất loãng. Như vậy có đảm bảo dinh dưỡng không? Làm sao để cháu thích uống sữa? (Mai Thơm, 22 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Yến: Trẻ 7 tháng tuổi mà vẫn còn sữa mẹ, chị cho ăn đến 2-3 bữa bột là nhiều quá. Vì vậy chị cho trẻ ăn 1-2 bữa bột, còn lại chị phải sử dụng sữa. Theo như các nghiên cứu thì sữa mẹ loãng hay đặc đều có thành phần gần giống nhau và phù hợp với phát triển của trẻ nên trong trường hợp của chị, chị nên cho trẻ bú mẹ nhiều hơn. Chị nên uống nhiều nước để tăng lượng sữa mẹ thì mới đảm bảo được dinh dưỡng cho trẻ. Còn trong trường hợp chị cho bú nhiều mà trẻ vẫn không tăng cân thì có thể sử dụng sữa công thức nhưng chị có thể đổi các loại sữa phù hợp mùi và vị cho trẻ.

- Hễ cho con tôi ăn rau xanh là lại thấy có cả rau trong phân. Do đó tôi chỉ dám cho cháu ăn các loại củ, nếu ăn rau xanh thì chỉ xay lọc lấy nước cho vào cháo. Có người bảo đấy là do tì vị của cháu kém. Vậy tôi phải cho cháu ăn uống như thế nào để cải thiện hệ tiêu hóa và giúp cháu tăng cân? (Thu Nga, 22 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Lâm: Với rau xanh nên thái nhỏ nấu với bột cháo là tốt. Nếu cháu mới ăn bổ sung thì xay nhỏ nhưng lấy cả cái thì tốt hơn vì phòng được táo bón. Đấy không phải do tì vị kém, có thể rau chị để to quá, nấu không nhừ, nên cháu bị như vậy. mong muốn cháu tăng cân thì thức ăn bổ sung của cháu phải đủ 4 nhóm thực phẩm: chất bột, đạm (thịt cá trứng sữa), nhóm cung cấp năng lượng nhiều (dầu mỡ), nhóm rau xanh cung cấp vitamin, khoáng và chất xơ.

- Thưa bác sỹ, các loại thuốc multi-vitamin kích thích ăn uống nên dùng trong thời gian dài bao lâu là hợp lý? (Lê Thu Hiền, 30 tuổi, Hà Đông - Hà Tây)

- Bác sĩ Yến: Nếu con chị phát triển bình thường, không có dấu hiệu thiếu vitamin thì không cần uống. Trong trường hợp có dấu hiệu thiếu, thì phải uống theo chỉ định của bác sĩ. Nếu chị mong muốn cho trẻ uống thì sẽ uống theo liều nhu cầu của trẻ hàng ngày thì có thể uống kéo dài được.

- Làm thế nào để giảm tật ngậm cơm của trẻ, thưa bác sĩ? (Đinh Toàn, 33 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Lâm: Ngậm cơm là một tật rất hay gặp ở trẻ nhỏ. Ngay từ khi trẻ bắt đầu tập ăn bạn nên cố gắng không để trẻ mắc tật này, nếu không sẽ tạo thành một thói quen về sau rất khó sửa. Đối với trẻ ngậm cơm bạn phải vừa nhẹ nhàng vừa kiên quyết động viên trẻ nhai và nuốt. Nên cho trẻ ăn các thức ăn nấu nhừ và mềm, tạo cảm giác dễ nuốt cho trẻ.

- Tôi đã làm đủ cách mà con tôi vẫn không chịu ăn. Tôi từng bỏ đói nửa ngày nhưng đến khi đưa thức ăn ngon lành ra cháu vẫn khóc mếu và trốn. Tôi có nên cho con nhịn khoảng 1 ngày để nó thấy đói mà ăn không? (Bùi Thanh, 27 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Lâm: Không nên làm như vậy. Vì khi bỏ bữa thì cháu lại càng chán ăn hơn. Chị nên tìm món ăn mà cháu thích, thay đổi các món ăn thường xuyên. Ngoài ra môi trường lúc cháu ăn cũng quan trọng. Chị nên động viên cháu ăn, vừa cho cháu chơi những trò chơi mà cháu thích, vừa cho cháu ăn. Chị cũng nên tư vấn bác sĩ để tìm nguyên nhân chán ăn của cháu.

- Thưa bác sĩ, có nên cho thêm đậu nành, đậu đen, hạt sen vào trong bột cho bé không ạ? (Lan Anh, 27 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Yến: Đậu nành, đậu đen là các ngũ cốc giàu đạm hơn các loại ngũ cốc khác nên trong trường hợp có khó khăn về kinh tế thì có thể sử dụng thay thế một phần chất đạm động vật. Nếu có khả năng mua các loại thực phẩm giàu đạm đông vật như thịt, cá, trứng thì cũng không cần dùng vì nhiều khi làm trẻ khó ăn do mùi của các ngũ cốc trên. Tuy nhiên, nếu con chị thích ăn thì vẫn có thể sử dụng thường xuyên.

- Con tôi 13 tháng, nặng khoảng 8,6 kg. Mỗi ngày cháu ăn 3 lần cháo (mỗi lần một bát ăn cơm), 2 lần sữa x 180 ml, ngoài ra còn có sữa chua, nước cam, hoa quả. Mỗi ngày cháu ăn một bữa thịt và 2 bữa tanh. Tuy nhiên đã nửa năm nay cháu lên cân rất chậm, có khi 3 tháng không lên lạng nào. Cháu đã uống canxi, vitamin D3, Dobenzic nhưng tình hình không tiến triển nhiều. Hệ tiêu hóa của cháu kém và hay bị táo bón. Xin tiến sĩ cho một lời khuyên. (Phạm Thị Lý, Tuyên Quang)

- Bác sĩ Lâm: Con bạn 13 tháng mà nặng 8,6 kg là đang có nguy cơ bị suy dinh dưỡng. Chế độ ăn như bạn mô tả là tương đối hợp lý, nếu có thể nên tăng thêm một bữa sữa vào buổi tối. Hệ tiêu hóa của cháu kém, hay bị táo bón là nguyên nhân làm giảm hấp thu làm cho cháu dù ăn nhiều đủ chất mà vẫn chậm lên cân. Bạn nên cho thêm dầu mỡ (1-2 thìa cà phê/bữa), rau xanh xay nhỏ khi chế biến thức ăn cho cháu. Chú ý cho cháu uống đủ nước, xoa bụng theo khung đại tràng từ phải qua trái ngày 3-4 lần vào khoảng cách giữa hai bữa ăn để tăng nhu động ruột, ngoài ra dùng thêm các men tiêu hóa như Biobaby, pepsin theo hướng dẫn của bác sĩ. Nếu cháu uống vitamin D đã quá 6 tháng thì có thể uống tiếp 1 liều khác, nhất là về mùa đông. Cho trẻ uống thêm vitamin và khoáng chất khác như sắt, kẽm.

- Có nên cho em bé 12 tháng tuổi uống sữa vào buổi đêm không? (Thu Trinh, 30 tuổi, Hà nội)

- Bác sĩ Lâm: Vẫn nên cho cháu uống một bữa trước khi đi ngủ. Đang đêm mà thức dậy để cho uống sữa thì cũng không nên. Uống sữa trước khi đi ngủ thì mới đảm bảo đủ năng lượng và các chất dinh dưỡng.

- Bé trai gần 3 tuổi của tôi không chịu ăn rau. Tôi có thể thay thế rau bằng hoa quả được không? (Lệ Hoa, 22 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Yến: Theo tôi, không nên thay thế rau bằng hoa quả. Vì trong rau có rất nhiều các chất xơ cần thiết cho sự tiêu hóa và nhu động ruột của trẻ, đồng thời, nó còn có nhiều loại muối khoáng mà hoa quả không có.

- Con tôi 6 tháng tuổi thì đã ăn được đồ tanh như tôm cua cá chưa? Có nhất thiết phải cho uống nước hoa quả hằng ngày không? (Mai Hương, 27 tuổi, Đà Nẵng)

- Bác sĩ Lâm: Chế độ ăn bổ sung (còn gọi là ăn sam, ăn dặm) tốt nhất nên bắt đầu khi trẻ tròn 6 tháng. Khi chế biến thức ăn phải đảm bảo đủ 4 nhóm thực phẩm, trong đó bao gồm cả chất tanh như tôm cua cá. Đây là nguồn thực phẩm quan trọng cung cấp chất đạm, canxi, phốt pho và các vi chất thiết yếu khác giúp cơ thể trẻ phát triển, chống còi xương. Uống nước hoa quả hằng ngày là tốt vì hoa quả cung cấp các loại vitamin tăng cường khả năng miễn dịch cho trẻ.

- Có nên cho các cháu bé uống B1 thường xuyên không. Tôi thấy bảo uống B1 rất kích thích ăn uống. Nên uống bao nhiêu viên mỗi ngày (Thu Phương, 27 tuổi, Ha nội)

- Bác sĩ Lâm: Trẻ em lứa tuổi ăn bổ sung thường thiếu nhiều vitamin và khoáng chất. Nếu chỉ bổ sung vitamin B1 không thì không đủ, nên bổ sung các chế phẩm đa vitamin và khoáng chất thì mới tốt cho cháu, nhất là những loại có vitamin A, B, sắt, kẽm...

- Trẻ em 18 tháng nên ăn mấy quả trứng gà một tuần, thưa bác sĩ? (Thanh Hằng, 31 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Lâm: Trứng gà thì giàu đạm và các chất dinh dưỡng rất thích hợp cho trẻ em lứa tuổi ăn bổ sung. Mỗi ngày cho cháu ăn 1 quả cũng tốt.

- Do con tôi nhẹ cân nên tôi có mua thịt cóc làm cẩn thận về cho cháu ăn. Thịt cóc có thể cải thiện tình hình không ạ? (Phan Minh, 27 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Yến: Thịt cóc là loại đạm động vật giống như các loại đạm động vật khác nhưng lượng kẽm trong thịt cao, vì vậy, việc sử dụng thịt cóc cũng rất tốt. Tuy nhiên, phải làm thật cẩn thận vì dễ dẫn đến ngộ độc nếu dính nhựa của da cóc.

- Con trai em mới được gần 6 tháng tuổi nhưng đã bỏ ti mẹ từ khi 3 tháng. Những nguyên nhân nào có thể khiến trẻ bỏ bú mẹ sớm, thưa bác sĩ? (Thành Lê, 29 tuổi, Nam Định)

- Bác sĩ Lâm: Có thể sau 3 tháng mẹ bắt đầu đi làm, khiến cho lượng sữa mẹ giảm đi, không thỏa mãn cho bữa bú của cháu. Bên cạnh đó gia đình lại cho cháu uống sữa ngoài khi mẹ đi vắng, do đó cháu đã quen với sữa ngoài nên bỏ sữa mẹ.

- Con tôi 30 tháng, từ khi mẹ đi làm thì rất ít tăng cân. Hằng ngày cháu ăn 3 bữa cháo, 400 ml sữa và 1 hũ sữa chua nhỏ. Trước cháu hay bị nôn, nay đã hết, lại uống cả Pedia sure mà vẫn không nên cân. Bác sĩ có thể dự đoán nguyên nhân không ạ? (Thanh Bình, 35 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Lâm: Chậm tăng cân ở trẻ có rất nhiều nguyên nhân, có thể do hệ tiêu hóa kém, giảm khả năng hấp thu, do các men chuyển hóa thức ăn trong cơ thể hoạt động kém, do mắc một loại ký sinh trùng nào đó. Vì vậy tốt nhất bạn nên cho trẻ đi khám và tư vấn dinh dưỡng để các bác sĩ có những chẩn đoán và lời khuyên tốt nhất. Có thể cháo chế biến chưa đúng cách, không đủ chất, không thêm dầu mỡ nên ít năng lượng, khiến cháu tăng cân chậm.

- Nếu con tôi (25 tháng tuổi) không chịu uống sữa bột mà chỉ uống sữa tươi thì có tốt không? (Trần Hoan, 27 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Yến: Con chị 25 tháng tuổi đã có thể ăn được rất nhiều các loại thực phẩm. Do đó, ở tuổi này, sữa cũng vẫn cần cho cơ thể. Còn việc sử dụng sữa tươi và sữa bột đều có thể được. Vì sữa tươi có thành phần gần giống như các sữa bột khác trừ một số hãng có thể cho thêm một số yếu tố vi lượng khác.

- Con gái tôi 2 tuổi, mỗi lần cho ăn là khóc. Tôi thường nấu cháo từ nước xương hoặc thịt nạc vai, thêm ít rau. Cháu hay ngậm không chịu ăn. Xin chỉ cách cho tôi nên cho ăn cách nào, bao nhiêu trong một ngày và giờ nào là tốt nhất? (Mai Thi, 28 tuổi, Nha Trang)

- Bác sĩ Lâm: Chị nên thay đổi món ăn thường xuyên, chọn những món mà cháu thích. Có thể tham khảo số bữa, thời gian ăn như sau

Giờ	Thứ 2, 4	Thứ 3, 5	Thứ 6, CN	Thứ 7
6h	Bú mẹ	Bú mẹ	Bú mẹ	Bú mẹ
8h	Cháo thịt lợn	Cháo thịt gà	Cháo thịt bò	Cháo trứng
10h	Chuối tiêu ½-1 quả	Đu đủ 200 g	Hồng xiêm 1 quả	Xoài 200 g
11h	Bú mẹ	Bú mẹ	Bú mẹ	Bú mẹ
14h	Súp thịt bò khoai	Súp đậu xanh bí đỏ	Cháo tôm	Cháo lạc, bí đỏ
16h	Nước cam	Nước cam	Nước cam	Nước cam
18h	Cháo cá	Cháo lươn	Cháo thịt lợn	Cháo lươn

Nên cho cháu uống thêm men tiêu hóa Pepsin, bổ sung đa vitamin và khoáng chất để cháu ăn ngon miệng hơn.

- Con trai tôi 4 tuổi, rất hay bị oẹ, nôn sau khi ăn và hay bị đi ngoài dù tôi đã rất cẩn thận giữ gìn vệ sinh. Một vài người nói cháu bị chứng ăn không tiêu hay chậm tiêu hóa. Như vậy có đúng không? Nếu vậy tôi cần phải làm gì? (Diệu Thúy, 27 tuổi, Hải Phòng)

- Bác sĩ Lâm: Chị nên xem lại các thực phẩm cho cháu ăn có cân đối về mặt dinh dưỡng không. Có thể cho cháu ăn nhiều đạm nhiều béo quá cháu cũng không tiêu hóa được. Hoặc cho cháu uống quá nhiều nước ngọt có ga, trong bữa ăn cũng làm cho cháu đầy bụng khó tiêu hóa. Chị nên mang cháu đến tư vấn bác sĩ để tìm hiểu nguyên nhân thêm.

- Thưa bác sĩ, khi nào cho trẻ ăn cháo băm được? Con tôi 11 tháng tuổi, có 4 cái răng nhưng vẫn chưa ăn cháo băm được, cháu cứ nôn ra hoài. Tôi nên làm sao? (Thanh Thanh, 24 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Yến: Con chị 11 tháng mới có 4 răng nên khi ăn thịt băm cho vào cháo cháu sẽ khó nhai, vì vậy thịt sẽ không được nghiền nhỏ làm cháu khó nuốt, dễ gây nôn. Ở tuổi này, chị nên ninh nhừ thịt bằng nồi hầm, sau đó xay nhỏ hoặc nghiền nhỏ để trẻ dễ ăn.

- Xin bác sĩ cho biết thế nào là suy dinh dưỡng theo từng độ tuổi, tính theo cân nặng? (Phan Ngọc, 26 tuổi, TP HCM)

- Bác sĩ Lâm: mong muốn phân loại các cháu suy dinh dưỡng theo mức độ nào thì phải dựa theo một bảng số chuẩn của tổ chức Y tế thế giới. Các cháu nào có cân nặng dưới mức -2SD theo hằng số này được gọi là suy dinh dưỡng. Chị có thể tìm hiểu trong cuốn Hướng dẫn nuôi trẻ của Viện Dinh dưỡng, có bán tại Trung tâm khám tư vấn dinh dưỡng của Viện, ở 48B Tăng Bạt Hổ, Hà Nội.

- Xin Bác sĩ cho biết ăn óc heo nhiều (một ngày một bộ) có tốt cho trẻ không. Xin cảm ơn (Kieu Tram, 32 tuổi, 2/40/7 le van tho, f11, go vap)

- Bác sĩ Lâm: Óc heo rất nhiều cholesterol. Nếu chị cho cháu ăn mỗi ngày một bộ thì không tốt cho sức khỏe của cháu. Mỗi tuần chỉ nên cho cháu ăn một bữa, mỗi bữa khoảng 30-40 gram là đủ.

- Con trai tôi 3 tuổi, từ khi đi học mẫu giáo thì gầy đi dù cô giáo bảo cháu ăn hết suất (hiện cháu chưa nuốt được nên vẫn ăn cháo). Hiện cháu ăn sáng, trưa và một bữa phụ chiều ở lớp. Vậy khi về nhà nên cho cháu ăn như thế nào? Ở lớp cháu chỉ uống được 100 ml sữa và gần như không có hoa quả. Vậy sau bữa tối ở nhà có nên cho uống thêm sữa không (uống sữa tối sợ cháu đái dầm)? (Hạnh Hương, 32 tuổi, TP HCM)

- Bác sĩ Yến: Nếu cháu đi mẫu giáo không tăng cân có nghĩa là khẩu phần ăn chưa đủ đối với cháu. Vì vậy, khi về nhà, cần phải tăng cường thêm các thức ăn khác, ví dụ khi đón từ nhà trẻ về cho cháu ăn thêm sữa hoặc sữa chua hoặc bánh, tối ăn một bữa nữa cùng gia đình (tốt nhất là tập cho cháu ăn cơm) và trước khi đi ngủ có thể cho uống thêm sữa vì con chị tăng cân chậm. Nếu cháu hay đái dầm thì có thể thay sữa bằng các thức ăn đặc như súp, các loại bánh xốp.

- Cứ đến bữa ăn là cả nhà tôi phải vận dụng đủ mọi năng khiếu hoạt kê để dỗ cháu, nhiều khi hết cả hơi mới được bát con cháo. Nếu không thế thì cháu không chịu ăn. Xin chỉ cho tôi cách khắc phục tình trạng này. (Nguyễn Thành Nam, 35 tuổi, TP HCM)

- Bác sĩ Lâm: Để kích thích cháu ăn ngon miệng, bạn nên thay đổi bữa, hôm nay cháo gà, mai cháo thịt lợn, cháo cá…, kèm theo rau xanh xay nhỏ và hoa quả để tăng cường tiêu hóa. Chú ý cho trẻ ăn đúng bữa, trước bữa ăn khoảng 1 tiếng không nên cho ăn quà hoặc bánh ngọt vì như vậy cháu sẽ có cảm giác chán ăn. Có thể cháu thiếu vitamin và khoáng chất cần thiết nên cũng biếng ăn, nên bổ sung. Có thể cho cháu dùng thêm men tiêu hóa Pepsin trong 1-2 tuần để giúp cháu ăn tốt hơn.

- Hằng ngày, tôi mua cả con gà hoặc cá chép, tim cật, bồ câu về hầm lấy nước nấu cháo cho con, nhưng nhưng không hiểu sao cháu vẫn còi, đã 15 tháng tuổi mà chỉ nặng hơn 8 kg? (Hạnh Hoa, 32 tuổi, TP HCM)

- Bác sĩ Yến: Các loại thực phẩm trên mà chỉ lấy nước thì rất ít lượng đạm vì các loại đạm không tan trong nước. Do đó, dù chị hầm rất nhiều thịt nhưng trong nước nấu cháo không có đạm, chỉ có một vài axit amin, nên các bữa ăn của cháu vẫn thiếu đạm, dẫn đến thiếu năng lượng và các vi chất. Đạm là thành phần vận chuyển nhiều chất trong cơ thể. Chị cần cho trẻ ăn cả bã.

- Gần đây trên thị trường có loại cháo dinh dưỡng ABC gồm nhiều loại: cháo thịt lợn, cháo tôm cua, có hai mức giá bán lẻ là 3000 và 5000 đồng. Bọn trẻ rất thích cháo này. Xin bác sĩ cho biết loại cháo này đã được kiểm định chất lượng an toàn thực phẩm hay chưa? (Phạm Văn, 32 tuổi, TP HCM)

- Bác sĩ Lâm: Nếu mà các loại cháo trên cho cháu ăn ngay sau khi nấu thì cũng tốt, vì là món cung cấp năng lượng và chất đạm cho cháu. Chúng tôi cũng chưa biết rõ thông tin về sản phẩm này. Nhưng những món thông thường chế biến ngay sau khi ăn thì thường đảm bảo vệ sinh, nếu nguồn thực phẩm ban đầu lựa chọn tốt.

- Cháu nhà tôi được 6 tháng tuổi, tôi được bạn tư vấn ở Viện Dinh Dưỡng có bán bột với đủ các loại dưỡng chất, tôi có thể dùng loại đó thường xuyên cho cháu được không (Thu Trang, 28 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Lâm: Tại Viện Dinh dưỡng đúng là có các loại bột do Viện Dinh dưỡng sản xuất, và của Bibica do Viện Dinh dưỡng tư vấn về thành phần dinh dưỡng. Những loại bột này có bổ sung đa vi chất dinh dưỡng và men tiêu hoá rất thích hợp cho trẻ lứa tuổi ăn bổ sung. Chị dùng những loại bột này thường xuyên cho cháu là rất tốt.

- Em bé 2 tháng của tôi rất biếng ăn. Tôi cho cháu đi khám thì được biết cháu mọc nanh (nanh như mụn trứng cá, mọc ở lợi và hàm ếch), đã nhể nanh 2 lần nhưng ăn vẫn kém và không chịu bú mẹ. Vậy có phải mọc nanh là nguyên nhân gây biếng ăn ở trẻ không? (Hòa Hảo, 29 tuổi, TP HCM)

- Bác sĩ Yến: Nanh là các mụn nhỏ cứng mọc trên lợi, do đó khi trẻ bú sẽ rất đau, trẻ sợ ăn. Khi trẻ được nhể nanh cũng là một stress làm đau trẻ nên dễ gây cho trẻ sợ ăn. Vì vậy, khi trẻ nhiều nanh hoặc khi nhể nanh, có thể đổ thìa cho trẻ trong thời gian ngắn để trẻ đỡ đau.

- Có phải cứ lười ăn là nên mua cốm vi sinh Biobaby hoặc các loại men tiêu hóa về dùng không? Tôi đã dùng thử những thứ này cho con mình nhưng cháu vẫn lười ăn và tăng cân chậm. (Tran Thu Huong, 31 tuổi, Phan Thiết)

- Bác sĩ Lâm: Cốm Biobaby và men tiêu hóa có tác dụng hỗ trợ đường tiêu hóa làm việc tốt hơn nhưng không có nghĩa cứ lười ăn là cho trẻ uống những thứ này. Lười ăn ở trẻ có nhiều nguyên nhân như tôi đã nói ở trên. Bạn chú ý xem xét tất cả các yếu tố để tìm hiểu nguyên nhân chính xác. Có thể nhờ sự giúp đỡ của các các sĩ khám và tư vấn dinh dưỡng.

- Xin bác sĩ tư vấn cách cho bé 8 tháng tuổi ăn hoa quả. Số lượng bao nhiêu là đủ, những hoa quả nào bé đã có thể ăn được? (Thanh Bích, 24 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Lâm: Nếu 8 tháng tuổi, thì cháu có thể ăn mỗi ngày 2 bữa, mỗi bữa khoảng 50-100 gram quả chín. Chị có thể cho cháu uống nước cam, quýt, hoặc ăn các loại hoa quả mềm như chuối tiêu, đu đủ, dưa hấu, xoài...

- Con tôi đã 20 tháng tuổi, ngay từ nhỏ đã rất hay bị nôn trớ và đến nay vẫn vậy, mặc dù tôi chỉ bón từng miếng nhỏ. Có cách nào khắc phục tình trạng trên? (Bích Hương, 25 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Yến: Con chị đã 20 tháng mà vẫn bị nôn và nôn này xuất hiện từ nhỏ, chị cần đưa cháu đến bệnh viện để khám và chẩn đoán bệnh trào ngược dạ dày thực quản, để có hướng điều trị. Trong trường hợp chưa có chẩn đoán, chị nên cho cháu ăn thức ăn nhừ, nghiền và ít một.

- Con tôi 5 tháng, được ăn hoàn toàn bằng sữa mẹ. Từ 2 tháng nay tôi có rất ít sữa nên cháu không lên cân. Tôi thử cho con uống sữa bình nhưng cháu dứt khoát không chịu. Tôi cũng đang tập cho cháu ăn dặm 2 tuần nay nhưng chỉ 2 - 3 thìa là khóc. Thậm chí bây giờ cháu cũng rất lười cả bú mẹ. Tôi lo lắm, xin bác sĩ chỉ giúp. (Phạm Hải, 32 tuổi, TP HCM)

- Bác sĩ Lâm: Vẫn nên tiếp tục cho con bú mẹ. Lúc mẹ đi làm, nên cho cháu uống sữa thêm bằng thìa. Khi cháu được tròn 6 tháng, thì mới nên cho cháu ăn thêm bột. Chị cũng nên đưa cháu đi khám tư vấn dinh dưỡng, có thể lứa tuổi này cháu cũng hay thiếu vitamin D dẫn đến biếng ăn.

- Bé nhà tôi 20 tháng nhưng vẫn chưa ăn được cháo hạt mà chỉ ăn cháo xay. Xin hỏi việc xay cháo có mất nhiều chất dinh dưỡng không? (Diệu Thanh, 30 tuổi, TP HCM)

- Bác sĩ Yến: Con chị ăn cháo xay cũng được vì các chất dinh dưỡng mất đi không nhiều lắm. Tuy nhiên, con chị đã 20 tháng, chị nên cho ăn tăng dần độ thô của thức ăn để cho trẻ tập nhai và luyện hàm, nếu không, trẻ sẽ không nuốt được các thức ăn thô và cơm khi trẻ lớn hơn.

- Thưa bác sĩ, Philatop có sử dụng được cho trẻ biếng ăn không? (Hoài Giang, 24 tuổi, TP HCM)

- Bác sĩ Lâm: Philatop thường được chế biến từ nguồn nhau thai giàu axit amin, vi chất dinh dưỡng, rất tốt cho trẻ biếng ăn, cũng như người lớn giai đoạn sau mổ hoặc suy nhược cơ thể.

- Con tôi gần 3 tuổi rồi mà không chịu ăn thịt cá hay uống sữa, chỉ thích đồ ngọt như chè, bánh. Làm thế nào để cháu ăn uống bình thường, thưa bác sĩ? (Hạnh Hương, 32 tuổi, TP HCM)

- Bác sĩ Lâm: Điều này nếu kéo dài không tốt cho sức khoẻ của cháu vì chất ngọt chỉ cung cấp mỗi năng lượng còn cháu sẽ thiếu đạm và các chất dinh dưỡng khác. Do vậy, chị nên chế biến món ăn từ thịt cá thật ngon cho cháu. Nếu cháu không thích uống sữa chị có thể cho cháu ăn sữa chua, pho mát hoặc trứng đánh với sữa và hấp cho cháu ăn.

- Thưa bác sĩ Yến, có người khuyên tôi cho con uống thuốc bắc để chữa nôn trớ quá nhiều. Con tôi đã 4 tuổi thì đã uống được loại thuốc này chưa? (Phương Loan, 27 tuổi, Quảng Ninh)

- Bác sĩ Yến: Con chị 4 tuổi, nôn trớ không còn là sinh lý nữa, chị cần phải đưa cháu tới các cơ sở y tế để chẩn đoán và tìm nguyên nhân. Còn việc dùng thuốc bắc để ức chế nôn chỉ là biện pháp tạm thời, chữa triệu chứng. Mặt khác, tôi không biết rõ loại thuốc chị định dùng cho con là thuốc gì, thành phần ra sao nên không thể khuyên chị cho cháu uống hay không được.

- Con tôi 39 tháng, nặng 13kg, rất hay bị ói ọc và biếng ăn. Cháu ăn một ngày được 3 lưng bát cơm và 600 ml sữa. Tôi nên cho cháu uống thêm loại thuốc bổ nào để kích thích khả năng hấp thụ thức ăn của cháu? (Phùng Văn Huy, 36 tuổi, Nam Hà)

- Bác sĩ Lâm: Tình trạng cân nặng con bạn như vậy là đang ở mức có nguy cơ suy dinh dưỡng (tốt nhất là cân nặng ở mức 14,6-18,7 kg). Để tăng cường khả năng hấp thu của cháu, bạn nên cho cháu uống thêm các loại men tiêu hóa kết hợp với chế độ ăn giàu dinh dưỡng, nhiều rau xanh, quả chín, có thể bổ sung đa vitamin và khoáng chất.

- Nên cho trẻ ăn thôi ăn cháo để chuyển sang ăn cơm vào lúc nào? (Hòa Long, 29 tuổi, Ninh Bình)

- Bác sĩ Yến: Về tuổi, nên cho trẻ chuyển từ cháo sang cơm khi trẻ được 2 tuổi, vì lúc này, răng của trẻ đã mọc đầy đủ. Trong trường hợp răng mọc chậm thì có thể muộn hơn, chờ đến khi trẻ đủ răng.

- Con em 5 tháng tuổi. Bé chỉ chịu bú sữa khi ngủ, khi bé thức em phải đút muỗng. Xin bác sĩ cho biết lý do. Cho bé bú khi ngủ có tốt không ? (Tram Anh, 31 tuổi, TP HCM)

- Bác sĩ Lâm: Khi bé thức chị cho bé ăn bằng thìa là tốt vì như vậy sẽ đảm bảo vệ sinh hơn là ăn bằng bình. Khi cháu ngủ thường có phản xạ bú tốt do vậy cháu hay bú ngủ. Cho bé bú khi ngủ cũng tốt nhưng phải theo dõi để tránh gây sặc cho cháu. Chị nên bỏ bình sữa ra kịp thời khi cháu không mong muốn bú nữa. Chị cũng không nên ngủ quên khi con còn đang bú sữa.

- Con tôi năm nay tròn 3 tuổi, cháu hay bị táo bón. Một bác sĩ tiêu hoá nói rằng ăn nhiều sữa chua (1-2 hộp/ngày) cũng là nguyên nhân gây táo bón, có phải không? (Minh Châu, 29 tuổi, Hà Tĩnh)

- Bác sĩ Yến: Trẻ 3 tuổi hay bị táo bón thường do chế độ ăn ít xơ, trẻ ít uống nước và trong một số trường hợp trẻ bị đại tràng dài. Còn sữa chua không gây nên táo bón. Chị có thể khắc phục bằng cách cho cháu ăn nhiều rau thái to, ăn nhiều xơ và uống nhiều nước. Nếu không hiệu quả, cần đi khám tìm nguyên nhân.

- Con tôi 4 tháng, mẹ chồng tôi bảo phải cho ăn cơm nhai hoặc cháo cho cứng người. Tôi đọc báo thấy như thế là không nên, nhưng nhìn các cháu ở quê mới 4 tháng đã ăn cơm nhai mà vẫn khỏe mạnh béo tốt. Vậy nên hiểu như thế nào ạ? (Phan Hà, 28 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Lâm: Khi trẻ được 4 tháng, hệ tiêu hoá của cháu chưa hoàn chỉnh. Cháu vẫn nên được tiếp tục bú mẹ hoàn toàn tới khi 6 tháng tuổi. Sau 6 tháng mới nên cho cháu ăn bổ sung. Và cũng không nên cho cháu ăn cơm nhai hoặc cháo vào lúc này, cháu chưa tiêu hoá được. Nên bắt đầu ăn bổ sung bằng bột loãng, sau đó tăng dần theo tuổi của cháu.

- Con tôi đã 4 tháng rưỡi nhưng không chịu ăn sữa ngoài, chỉ bú mẹ. Làm sao để trẻ có thể ăn thêm ngoài vì tôi phải đi làm rồi? (Thủy Nguyên, 27 tuổi, Hải Phòng)

- Bác sĩ Yến: Nếu cháu bé tăng cân tốt, thì không cần ép cháu ăn thêm sữa ngoài. Chị có thể tranh thủ thời gian về cho cháu bú. Còn nếu chị ở xa thì trước khi đi làm, chị có thể vắt sữa để lại hoặc có thể thay được một bữa bột loãng trong ngày.

- Con gái tôi 6 tuổi, trí tuệ và hoạt động bình thường, nhưng chỉ nặng có 14 cân. Cháu hơi lười ăn, mỗi bữa một bát, mỗi buổi tối đều uống sữa nhưng vẫn không khá hơn. Xin bác sỹ cho biết làm thế nào để thể trạng cháu được cải thiện tốt hơn? Có thể cháu bị bệnh còi xương hay bệnh gì khác không? Địa chỉ nào là nơi tốt nhất ở Hà Nội mà tôi nên đưa cháu đến khám và xin tư vấn? (Đoàn Thị Lâm, 32 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Lâm: Cân nặng của con gái bạn như vậy là bị thấp, bình thường trẻ gái nên là 19,5 kg, trẻ trai 20,7 kg mới tốt. Bạn phải tăng cường bữa ăn cho cháu cả về lượng và chất. Để biết cháu có bị còi xương hoặc bệnh gì khác không, nên đưa cháu đi khám tư vấn dinh dưỡng. Bạn có thể đưa cháu đến phòng khám tư vấn dinh dưỡng của Viện dinh dưỡng tại 48 Tăng Bạt Hổ.

- Tôi có cháu trai 34 tháng mà chỉ nặng có 12 kg. Từ tháng thứ 3 sau khi tiêm phòng về, cháu đã lười bú mẹ và chưa bao giờ chịu bú bình. Đến khi chuyển sang ăn bột và cơm thì cháu rất biếng ăn, gần đây lại thêm tật ngậm. Có phải do tiêm văcxin nên cháu bị như thế không? (Nguyễn Thị Hương, 26 tuổi, Hải Phòng)

- Bác sĩ Lâm: Không phải do tiêm vắcxin mà cháu biếng ăn. Có rất nhiều nguyên nhân khiến cháu biếng ăn, do chế độ ăn không hợp lý, thiếu vi chất... Con chị 34 tháng mà nặng chỉ 12 kg thì có nguy cơ bị suy dinh dưỡng. Chị nên đến gặp các bác sĩ dinh dưỡng để được tư vấn kịp thời.

- Con tôi ra đời khi mới hơn 7 tháng, cân nặng 1,5 kg. Hiện cháu 33 ngày tuổi, nặng 1,9 kg, sức khoẻ tốt, đã tự ăn bằng vú giả (mẹ cháu mổ đẻ hiện vẫn mất sữa), dùng sữa cho trẻ thiếu tháng. Xin hỏi nên chọn sữa nào cho cháu, lượng bao nhiêu mỗi ngày? Lúc nào nên cho ăn bổ sung? Chế độ dinh dưỡng có ảnh hưởng đến thị giác của cháu không vì cháu sinh thiếu tháng? (Phạm Thị Giang, 31 tuổi, Hà Nội)

- Bác sĩ Yến: Con chị tăng cân trong tháng vừa rồi là chậm, vì vậy chị cần chọn những loại sữa cho trẻ dưới 6 tháng có năng lượng cao, tốt nhất là dùng những sữa mà thành phần đạm đã được thuỷ phân làm trẻ dễ tiêu hoá. Cháu của chị hiện tại cần ăn khoảng 400-450 ml sữa/1 ngày, chia làm 10 bữa. Khi cháu tròn 6 tháng hãy cho ăn bổ sung. Chế độ ăn cũng đóng góp một phần vào phát triển thị lực của trẻ nên chị nên sử dụng các thực phẩm giàu vitamin A, choline.

- Thưa bác sĩ, xin chỉ cho cháu cách cho ăn hợp lý mà không mất nhiều thời gian, dẫn đến mất chất dinh dưỡng trong thực phẩm đã chế biến. (Hà Thị Hoa, 22 tuổi, Nghệ An)

- Bác sĩ Lâm: Chị có thể dùng các bộ dinh dưỡng chế biến sẵn như Growsure có đầy đủ các chất dinh dưỡng, vitamin và khoáng chất. Nên cho cháu ăn vào lúc chị không có thời gian như buổi sáng hoặc buổi tối. Còn lúc khác có thể cho cháu ăn bột hoặc cháo do gia đình chế biến. Để không mất chất dinh dưỡng như rau xanh chị nên cho vào khi bột đã chín, đun sôi thêm một chút là được. Còn dầu ăn chị nên tắt bếp rồi mới cho dầu vào bột hoặc cháo của cháu thì sẽ tốt hơn.

Cảm ơn các bạn đã quan tâm đến buổi tư vấn hôm nay. Hy vọng những thông tin sơ bộ trên sẽ đáp ứng phần nào nhu cầu của các bậc phụ huynh. Do thời gian có hạn, chúng tôi hẹn gặp các bạn trong một dịp khác.

VnExpress

Ảnh: Hoàng Hà.